14 sierpnia 2010 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki z 25 czerwca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz.U. nr 126, poz. 855). Zostało ono wydane na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. nr 228, poz. 1947 z późn. zm.).
Charakterystyka najważniejszych zmian
Najważniejsze zmiany wprowadzone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz.U. nr 139, poz. 1169 z późn. zm.) polegają przede wszystkim na określeniu, że:
- wyrobiska korytarzowe należy oznakowywać zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zakładu górniczego, w sposób umożliwiający orientację osobom przebywającym w tych wyrobiskach (dodany § 28a znowelizowanego rozporządzenia);
- oddanie do ruchu podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego, obiektów takiego zakładu stanowiących ściany prowadzone w warunkach specjalnych oraz oddziały eksploatujące partie złóż rud miedzi w warunkach specjalnych wymaga zezwolenia wydanego przez właściwy organ nadzoru górniczego (zmieniony § 30 ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia);
do ścian prowadzonych w warunkach specjalnych zalicza się ściany:
- wyposażone w obudowę indywidualną, mające nachylenie powyżej 35° lub wysokość powyżej 3 m;
- prowadzone z ugięciem stropu;
- prowadzone w warunkach zagrożenia:
- tąpaniami III stopnia,
- metanowego IV kategorii,
- wodnego III stopnia,
- wyrzutami gazów i skał;
- zaprojektowane z zastosowaniem niestosowanego dotychczas w danym zakładzie górniczym systemu wybierania;
- prowadzone w strefie oddziaływania eksploatacji prowadzonej w sąsiednim zakładzie górniczym;
- prowadzone w sąsiedztwie pola pożarowego;
- prowadzone po wystąpieniu w ścianie zawału, tąpnięcia, pożaru, wybuchu pyłu węglowego lub metanu, wyrzutu gazów i skał oraz wdarcia wody,
- prowadzone poniżej poziomu udostępnienia
(dodany § 30 ust. 5 pkt 1, 2 i 3 lit. a-d oraz pkt 4-8 znowelizowanego rozporządzenia);
do oddziałów eksploatujących partie złóż rud miedzi w warunkach specjalnych należą oddziały:
- w filarze o szerokości poniżej 350 m;
- w warunkach zagrożenia:
- tąpaniami III stopnia,
- wodnego III stopnia;
w których wystąpiło:
- tąpnięcie,
- zawał,
- wdarcie wody;
zaprojektowane z zastosowaniem niestosowanego dotychczas w danym zakładzie górniczym systemu wybierania lub odmiany tego systemu
(dodany § 30 ust. 6 pkt 1, 2 i 3 lit. a oraz b i pkt 4 oraz 5 znowelizowanego rozporządzenia);
wymagania § 30 ust. 1 i 2 pkt 1-11 oraz ust. 3 i 4 pkt 1-16 oraz § 31 ust. 1-3 znowelizowanego rozporządzenia mają zastosowanie także w razie wprowadzenia istotnych zmian konstrukcyjnych lub warunków eksploatacji obiektów, maszyn i urządzeń określonych w § 30 ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia (zmieniony § 32 ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia);
istotna zmiana konstrukcyjna lub warunków eksploatacji to odpowiednio zmiana parametrów konstrukcyjnych bądź warunków prowadzenia ruchu, które zostały zawarte w:
- dokumentacjach technicznych,
- wydanym przez właściwy organ nadzoru górniczego zezwoleniu na oddanie do ruchu podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego
- (zmieniony § 32 ust. 2 znowelizowanego rozporządzenia);
- właściwy organ nadzoru górniczego może przed wydaniem zezwolenia na oddanie do ruchu podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego wydać postanowienie o przeprowadzeniu próbnego ruchu tych obiektów, maszyn oraz urządzeń, ustalając jego zakres i sposób kontroli, a także uzależniając wydanie wspomnianego zezwolenia od uzyskanych wyników (zmieniony § 33 znowelizowanego rozporządzenia);
szyb (szybik) należy likwidować przez całkowite zasypanie (wypełnienie) materiałem dobranym odpowiednio do warunków geologicznych, przy uwzględnieniu:
- hydrogeologicznych i gazowych warunków występujących w obrębie szybu,
- zagrożenia metanowego i pożarowego,
- sposobu zabezpieczenia poszczególnych poziomów na podszybiach,
- sposobu likwidacji zbrojenia szybu i urządzeń szybowych,
- rodzaju i sposobu zamknięcia (zabezpieczenia) wylotu szybu,
- sposobu przewietrzania szybu przed rozpoczęciem i w czasie likwidacji,
- wpływu innych zagrożeń występujących po likwidacji szybu w odniesieniu do powierzchni i sąsiednich zakładów górniczych
(zmieniony § 82 ust. 1 pkt 1-7 znowelizowanego rozporządzenia);
roboty związane z likwidacją szybu (szybiku) należy prowadzić pod nadzorem osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego (zmieniony § 82 ust. 2 znowelizowanego rozporządzenia);
zamknięcie (zabezpieczenie) wylotu szybu (szybiku) trzeba wykonywać zgodnie z aktualną wiedzą i sztuką budowlaną (zmieniony § 82 ust. 3 znowelizowanego rozporządzenia);
w uzasadnionych sytuacjach:
- szyb może być likwidowany przez zamknięcie w wyrobiskach łączących się z szybem odpowiednio wytrzymałymi tamami wykonanymi z niepalnych materiałów,
- szybik może być likwidowany przez zamknięcie na zrębie podwójnymi stałymi pomostami, a w wyrobiskach łączących się z szybikiem - odpowiednio wytrzymałymi tamami wykonanymi z niepalnych materiałów
(zmieniony § 82 ust. 4 pkt 1 i 2 znowelizowanego rozporządzenia);
zlikwidowany szyb (szybik) należy oznaczyć na mapach sytuacyjno-wysokościowych i w terenie oraz powiadomić właściwy organ gminy o lokalizacji szybu (szybiku), sposobie likwidacji i zamknięciu (zabezpieczeniu) jego wylotu (zmieniony § 82 ust. 5 znowelizowanego rozporządzenia);
kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na zastąpienie metanomierza o pomiarze ciągłym, wyłączającego organ urabiający kombajnu przy przekroczeniu zawartości 2% metanu czujnikiem metanometrii automatycznej, zabudowanym pod stropem wyrobiska w odległości nieprzekraczającej 2 m od czoła przodka i powodującym wyłączenie urządzeń elektrycznych w drążonym wyrobisku w czasie nie dłuższym niż 5 s po przekroczeniu zawartości 1% metanu (dodany § 272 ust. 3 znowelizowanego rozporządzenia);
gdy strefy zabezpieczające są opylane pyłem kamiennym, zawartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczającej, oznaczona zgodnie z odpowiednimi Polskimi Normami lub przy użyciu przeznaczonych do tego celu przyrządów o dokładności wskazań do 3%, powinna wynosić co najmniej:
- 70% w polach niemetanowych,
- 80% w polach metanowych
(zmieniony § 314 ust. 1 pkt 1 i 2 znowelizowanego rozporządzenia);
w zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi kompleksowy projekt eksploatacji zawiera także:
- lokalizację komór funkcyjnych w sąsiedztwie pól eksploatacyjnych,
- określenie planowanych działań profilaktycznych w razie stwierdzenia wzrostu zagrożenia tąpaniami
(dodany § 328 ust. 3 pkt 8 znowelizowanego rozporządzenia);
- wymagania dotyczące bezpieczeństwa użytkowania i oceny stanu technicznego sekcji obudowy zmechanizowanej zostały określone w załączniku nr 4 Szczegółowe zasady prowadzenia ruchu w wyrobiskach do znowelizowanego rozporządzenia (zmieniony § 440 ust. 9 znowelizowanego rozporządzenia);
- w zakładzie górniczym trzeba utrzymywać co najmniej 1 punkt pierwszej pomocy czynny podczas każdej zmiany roboczej, odpowiednio wyposażony, w tym w sprzęt reanimacyjny, i pozwalający na bezpieczny transport rannego lub chorego (zmieniony § 673 ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia);
- pracowników zatrudnionych w ruchu zakładu górniczego należy szkolić w zakresie udzielania pierwszej pomocy (zmieniony § 673 ust. 2 znowelizowanego rozporządzenia);
- na każdej zmianie roboczej w oddziale trzeba zatrudnić co najmniej 1 osobę przeszkoloną i mającą odpowiednie wyposażenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy, w tym reanimacji (zmieniony § 673 ust. 3 znowelizowanego rozporządzenia);
- osoba przebywająca w wyrobisku powinna mieć przy sobie sterylny opatrunek (zmieniony § 673 ust. 4 znowelizowanego rozporządzenia);
- w likwidowanych i prowadzących roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej zakładach górniczych kierownik ruchu zakładu górniczego może odstąpić od wymagań określonych w pkt 17 oraz 18, pod warunkiem wprowadzenia innych działań w zakresie udzielania pierwszej pomocy, stosownych do zagrożeń występujących w tym zakładzie (zmieniony § 673 ust. 5 znowelizowanego rozporządzenia);
- gdy dany pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy lub zachoruje, osoba znajdująca się w jego pobliżu niezwłocznie udziela mu pierwszej pomocy bądź powiadamia osobę przeszkoloną i mającą odpowiednie wyposażenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy, w tym reanimacji, a także najbliższą osobę dozoru ruchu albo dyspozytora ruchu (zmieniony § 673 ust. 6 znowelizowanego rozporządzenia).
Autor:
Przemysław Ł. Siemiątkowski prawnik specjalizujący się w zakresie
prawa pracy i bhp, doktorant w Instytucie
Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie
