10 lutego 2009 r. weszła w życie ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz niektórych innych ustaw. Ustawa zmieniająca wprowadziła zmiany m.in. w ustawie z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
Zapobieganie pożarowi, klęsce żywiołowej lub innemu miejscowemu zagrożeniu
Określono, że kto zauważy pożar, klęskę żywiołową lub inne miejscowe zagrożenie, musi niezwłocznie zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia i centrum powiadamiania ratunkowego bądź jednostkę ochrony przeciwpożarowej albo Policję lub wójta bądź sołtysa.
Organizacja ochrony przeciwpożarowej
Minister właściwy ds. wewnętrznych (obecnie: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji) pełni nadzór nad funkcjonowaniem krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i systemu powiadamiania ratunkowego.
Obecnie krajowy system ratowniczo-gaśniczy ma na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska, przez m.in. współpracę z:
- jednostkami systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego określonymi w art. 32 ust. 1 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, na których świadczenia z ich dysponentami zawarto umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i na wykonywanie medycznych czynności ratunkowych,
- systemem powiadamiania ratunkowego.
System powiadamiania ratunkowego
Utworzono system powiadamiania ratunkowego integrujący krajowy system ratowniczo-gaśniczy i system Państwowego Ratownictwa Medycznego, w zakresie realizacji:
- bieżącej analizy zasobów ratowniczych,
- przyjmowania zgłoszeń alarmowych i obsługi numeru alarmowego 112,
- kwalifikacji zgłoszeń,
- podejmowania działań zgodnie z określonymi procedurami, w szczególności:
- dysponowania sił ratowniczych i zespołów ratownictwa medycznego,
- koordynowania i monitorowania działań ratowniczych oraz medycznych czynności ratunkowych,
- powiadamiania o zdarzeniu szpitalnych oddziałów ratunkowych lub, jeżeli wymaga tego sytuacja na miejscu zdarzenia, jednostek organizacyjnych szpitali wyspecjalizowanych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla ratownictwa medycznego,
- inicjowania procedur reagowania kryzysowego.
- wojewódzkie centrum powiadamiania ratunkowego, czyli wspólne stanowisko kierowania, w skład którego wchodzą:
- stanowisko lekarza koordynatora ratownictwa medycznego;
- centra powiadamiania ratunkowego, czyli wspólne stanowiska kierowania, w skład których wchodzą:
- dyspozytorzy medyczni zatrudnieni przez dysponentów jednostek określonych w ustawie z 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, funkcjonujących na terenie działania centrum powiadamiania ratunkowego;
- pozostałe stanowiska kierowania PSP,
- stanowiska kierowania Policji obsługujące numery alarmowe, w zakresie określonym w ustawie z 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
W centrach powiadamiania ratunkowego i wojewódzkich centrach powiadamiania ratunkowego mogą być zatrudnieni operatorzy numerów alarmowych do przyjmowania zgłoszeń alarmowych oraz podejmujący określone procedurami czynności.
Centrum powiadamiania ratunkowego działa na terenie co najmniej 1 powiatu lub miasta na prawach powiatu, na obszarze którego wykonywane są zadania tego centrum. Komendant Główny PSP koordynuje i kontroluje funkcjonowanie systemu powiadamiania ratunkowego na obszarze kraju, w szczególności przez analizę jego funkcjonowania w województwach oraz inicjowanie przedsięwzięć w jego zakresie. Wojewoda, przy pomocy komendanta wojewódzkiego i komendantów powiatowych (miejskich) PSP, na obszarze województwa organizuje oraz koordynuje funkcjonowanie systemu powiadamiania ratunkowego. Ponadto wojewoda kontroluje i nadzoruje funkcjonowanie systemu powiadamiania ratunkowego na obszarze województwa.
Środki łączności
Dysponent jednostki zapewnia środki łączności umożliwiające komunikację z centrum powiadamiania ratunkowego i między jednostkami systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego oraz zatrudnienie dyspozytorów medycznych. Natomiast komendant wojewódzki Policji zapewnia jednostkom podległym środki łączności umożliwiające komunikację z centrum powiadamiania ratunkowego.
Organizacja wojewódzkich i in. centrów powiadamiania ratunkowego
Wojewódzkie centra powiadamiania ratunkowego i centra powiadamiania ratunkowego organizowane są odpowiednio przez komendantów wojewódzkich oraz powiatowych (miejskich) PSP. Jednak wojewoda może, w drodze porozumienia, powierzyć organizowanie centrów powiadamiania ratunkowego starostom lub prezydentom miast na prawach powiatów. Porozumienie takie określa prawa i obowiązki stron oraz zasady współfinansowania centrów powiadamiania ratunkowego.
Komendant wojewódzki PSP, w uzgodnieniu z wojewodą, określa liczbę, lokalizację i teren działania centrów powiadamiania ratunkowego oraz liczbę stanowisk dyspozytorów medycznych i stanowisk operatorów numerów alarmowych.
Centra powiadamiania ratunkowego w zakresie realizacji swoich zadań mogą wykonywać zadania innych podmiotów i jednostek samorządu terytorialnego, na podstawie porozumienia zawartego z wojewodą. Porozumienie takie określa zakres i zasady wykonywania zadań oraz ich finansowanie.
Finansowanie wojewódzkich i in. centrów powiadamiania ratunkowego
Wojewódzkie centra powiadamiania ratunkowego są finansowane z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest właściwy wojewoda. Natomiast centra powiadamiania ratunkowego organizowane przez komendanta powiatowego (miejskiego) PSP są finansowane z budżetu państwa w formie dotacji celowej na zadania z zakresu administracji rządowej.
Delegacja ustawowa
Minister właściwy ds. wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym ds. zdrowia (obecnie: Minister Zdrowia), określi w drodze rozporządzenia, uwzględniając potrzeby systemu powiadamiania ratunkowego, w zakresie jego sprawnego funkcjonowania:
- szczegółową organizację, sposób funkcjonowania i realizacji zadań centrów powiadamiania ratunkowego oraz wojewódzkich centrów powiadamiania ratunkowego,
- ramowe procedury obsługi zgłoszeń przychodzących na numery alarmowe,
- kwalifikacje wymagane dla operatorów numerów alarmowych,
- sposób i organizację przeprowadzania szkolenia operatorów numerów alarmowych,
- zakres, formę, sposób tworzenia i przekazywania informacji niezbędnych do funkcjonowania systemu powiadamiania ratunkowego,
- kryteria, do określenia liczby, lokalizacji i terenu działania centrum powiadamiania ratunkowego oraz liczby stanowisk dyspozytorów medycznych i stanowisk operatorów numerów alarmowych.
Przepisy wykonawcze
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 14 ust. 2 znowelizowanej ustawy zachowują moc do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na tej samej podstawie, ale w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, jednak nie dłużej niż przez 2 lata od wejścia w życie tej ustawy.
Podstawa prawna
art. 9, art. 12, art. 14 ust. 1 pkt 6, art. 14 ust. 2 pkt 8, art. 14a ust. 1 pkt 1, art. 14a ust. 1 pkt 2, art. 14a ust. 1 pkt 3, art. 14a ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 14a ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 14a ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 14a ust. 1 pkt 4 lit. d, art. 14a ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 14a ust. 2 pkt 2 lit. b, art. 14a ust. 2 pkt 3, art. 14a ust. 2 pkt 4, art. 14a ust. 3, art. 14a ust. 4, art. 14a ust. 5, art. 14a ust. 6, art. 14a ust. 7, art. 14a ust. 8, art. 14a ust. 9, art. 14b ust. 1, art. 14b ust. 2, art. 14c ust. 1, art. 14c ust. 3, art. 14c ust. 2, art. 14c ust. 4, art. 14d ust. 1, art. 14d ust. 2, art. 14e pkt 1, art. 14e pkt 2, art. 14e pkt 3, art. 14e pkt 4, art. 14e pkt 5, art. 14e pkt 6, art. 14f ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. (tekst. jedn.: Dz.U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229)
art. 32 ust. 1 ustawy z 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2006 r. nr 191, poz. 1410)
ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 43, poz. 277)
Autor: Przemysław Ł. Siemiątkowski
prawnik, doktorant w Instytucie Prac
i Spraw Socjalnych w Warszawie
