W dniu 22 maja 2009 r. Sejm uchwalił projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw i przekazał ustawę Prezydentowi RP i Marszałkowi Senatu.

Uchwalone przez Sejm zmiany zawarte w nowelizacji ustawy Kodeks pracy są wynikiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2008 r., który uznał, że przepis art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kp, na podstawie którego wydano rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych ze względu na brak ustawowych wytycznych co do treści rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją. W związku z tym, aby usunąć te niezgodności, do Kodeksu pracy wprowadzone zostaną przepisy, które regulują m.in. definicję choroby zawodowej oraz możliwości rozpoznania jej u pracownika lub byłego pracownika bez względu na wcześniejsze zakończenie pracy w warunkach zagrażających zdrowiu. Zmiany te, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej powinny zacząć obowiązywać od 3 lipca 2009 r.

Ze względu na powyższy wyrok TK, dotychczasowe rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach traci moc 3 lipca 2009 r.

Zgodnie z proponowanymi zmianami definicja choroby zawodowej oraz możliwość rozpoznania tej choroby będzie określona w Kodeksie pracy poprzez dodanie dwóch artykułów, zgodnie z którymi za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym”. Natomiast rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Rozszerzony zostanie również katalog podmiotów, które mogą dokonać zgłoszenia choroby zawodowej o np. lekarza dentystę. W przypadku podejrzenia u pacjenta choroby zawodowej będzie on mógł skierować na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby.

W kodeksie pracy ulegną też zmianie przepisy określające obowiązki pracodawcy w zakresie dotyczącym ustalania przyczyn powstania choroby zawodowej oraz charakteru i rozmiaru zagrożenia tą chorobą. Obecnie pracodawca jest obowiązany przy ustaleniu tych przyczyn współdziałać z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Planowana zmiana wskazuje na obowiązek działania w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem sanitarnym.

Zmianie ulegnie również obowiązek pracodawcy dotyczący niezwłocznego zgłaszania właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu i właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy każdego przypadku rozpoznanej choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę. W uchwalonej ustawie zmieniającej zakłada się bowiem, iż pracodawca będzie zobowiązany tylko do zgłaszania ww. organom każdego przypadku podejrzenia choroby zawodowej, a także obowiązek przesłania do wskazanego instytutu medycyny pracy oraz do właściwego inspektora sanitarnego zawiadomienia o skutkach choroby zawodowej.

Zgodnie z planowanymi zmianami obowiązkiem pracodawcy będzie też przechowywanie przez 10 lat protokołu okoliczności i ustalenia przyczyn wypadku przy pracy wraz z pozostałą dokumentacją.

Jednocześnie Rada Ministrów zobowiązana została do wydania przepisów (rozporządzeń) określających:

• wykaz chorób zawodowych,
• okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych będzie upoważniało do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,
• sposób i tryb postępowania przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także wskazania podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.