Nowe rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn, które weszło w życie 29 grudnia 2009 r. wprowadza nowe definicje pojęć związanych z maszynami. Zapoznaj się z nimi już teraz!
- Maszyna:
- zespół wyposażony lub który można wyposażyć w mechanizm napędowy inny niż bezpośrednio wykorzystujący siłę mięśni ludzkich bądź zwierzęcych, składający się ze sprzężonych części albo elementów, z których przynajmniej jedna jest ruchoma, połączonych w całość mającą konkretne zastosowanie;
- wspomniany w pkt 1 zespół bez elementów przeznaczonych alternatywnie do jego podłączenia:
- do źródeł energii i napędu;
- wspomniany w pkt 1 i 2 zespół gotowy do zainstalowania oraz zdolny do funkcjonowania alternatywnie jedynie po:
- zainstalowaniu w budynku lub na konstrukcji;
- wspomniane w pkt 1-3 zespoły maszyn lub nieukończone maszyny, które w celu osiągnięcia określonego efektu końcowego zostały zestawione i są sterowane tak, że działają jako zintegrowana całość;
- zespół sprzężonych części lub elementów, z których przynajmniej jeden jest ruchomy, połączonych w całość, przeznaczony do podnoszenia ładunków, którego jedynym źródłem mocy jest bezpośrednie wykorzystanie siły mięśni ludzkich.
- Wyposażenie wymienne - urządzenie, które jest montowane przez operatora do oddanych do użytku maszyny lub ciągnika, w celu zmiany bądź przypisania im nowej funkcji, jeżeli nie jest narzędziem.
- Element bezpieczeństwa - element, który:
- służy spełnieniu funkcji bezpieczeństwa,
- jest wprowadzany do obrotu oddzielnie,
- jego uszkodzenie lub nieprawidłowe działanie zagraża bezpieczeństwu ludzi,
- nie jest niezbędny do działania maszyny,
- można go zastąpić zwykłymi elementami tak, aby maszyna mogła działać.
- Osprzęt do podnoszenia - element lub wyposażenie niezwiązane z maszyną podnoszącą, w tym także zawiesia i ich elementy, umożliwiające utrzymanie ładunku, umieszczane między maszyną a ładunkiem lub na samym ładunku bądź mogące być integralną częścią ładunku, które są oddzielnie wprowadzane do obrotu.
- Łańcuchy, liny i pasy - łańcuchy, liny oraz pasy do podnoszenia będące częścią maszyny podnoszącej lub osprzętu do podnoszenia.
- Odłączane urządzenie do mechanicznego przenoszenia napędu - odłączany element do przenoszenia mocy między maszynami samobieżnymi lub ciągnikami a innymi maszynami przez połączenie ich na pierwszym stałym łożysku - jeżeli urządzenie zostało wprowadzone do obrotu z osłoną, należy je traktować jako jeden wyrób.
- Maszyna nieukończona - zespół elementów tworzących maszynę, która nie może być samodzielnie stosowana - jedynym przeznaczeniem nieukończonej maszyny jest włączenie jej do lub połączenie z inną maszyną bądź maszyną nieukończoną albo wyposażeniem w celu stworzenia maszyny, układ napędowy jest maszyną nieukończoną.
- Zagrożenie - potencjalne źródło urazów lub uszczerbku na zdrowiu.
- Strefa niebezpieczna - strefa w obrębie lub wokół maszyny, w której występuje zagrożenie bezpieczeństwa bądź zdrowia ludzi.
- Osoba narażona - osoba znajdującą się częściowo lub całkowicie w strefie niebezpiecznej.
- Operator - osoba, która wykonuje czynności związane z:
- instalowaniem maszyny,
- obsługiwaniem maszyny,
- regulowaniem maszyny,
- konserwowaniem maszyny,
- czyszczeniem maszyny,
- naprawianiem maszyny,
- przemieszczaniem maszyny.
- Ryzyko - kombinacja prawdopodobieństwa i ciężkości urazów lub uszczerbku na zdrowiu, które mogą mieć miejsce w sytuacjach niebezpiecznych.
- Osłona - część maszyny, w formie bariery materialnej, przeznaczona specjalnie do zapewnienia ochrony.
- Urządzenie ochronne - urządzenie, inne niż osłona, zmniejszające ryzyko niezależnie lub w połączeniu z osłoną.
- Zastosowanie zgodne z przeznaczeniem - użytkowanie maszyny zgodnie z informacjami zawartymi w instrukcji.
- Możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie - użytkowanie maszyny w sposób niezgodny z informacją zawartą w instrukcji, które może wynikać z dających się łatwo przewidzieć ludzkich zachowań.
- Maszyna, która ze względu na jej przemieszczanie się może stwarzać zagrożenie - alternatywnie maszyna:
- której działanie wymaga przemieszczania się w trakcie pracy lub ciągłego bądź przerywanego przemieszczania się między kolejnymi stałymi stanowiskami pracy
- która nie przemieszcza się w trakcie pracy, ale może zostać wyposażona tak, aby ułatwione było ewentualne jej przemieszczanie z miejsca na miejsce.
- Kierowca - operator odpowiedzialny za przemieszczanie maszyny, który alternatywnie może:
- być transportowany przez maszynę,
- towarzyszyć maszynie pieszo,
- zdalnie kierować maszyną.
- Podnoszenie - przemieszczanie ładunków zawierających towary lub osoby, wymagających w danym momencie zmiany poziomu położenia.
- Ładunek prowadzony - ładunek, którego przemieszczanie odbywa się wzdłuż sztywnych lub elastycznych prowadnic, o położeniu ustalonym za pomocą stałych zamocowań.
- Współczynnik bezpieczeństwa - stosunek obciążenia gwarantowanego przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela, jakie część maszyny bądź osprzętu do podnoszenia jest w stanie utrzymać, do maksymalnego udźwigu.
- Współczynnik przeciążenia - stosunek obciążenia użytego do przeprowadzenia prób statycznych lub dynamicznych maszyny podnoszącej bądź osprzętu do podnoszenia do maksymalnego udźwigu.
- Próba statyczna - badanie, podczas którego maszyna podnosząca lub osprzęt do podnoszenia są:
- poddawane działaniu siły równej iloczynowi maksymalnego udźwigu i odpowiedniego współczynnika przeciążenia dla prób statycznych (w pierwszej kolejności),
- skontrolowane bezpośrednio po zdjęciu obciążenia w celu upewnienia się, że nie nastąpiło żadne uszkodzenie (następnie)
- Próba dynamiczna - badanie, podczas którego maszyna podnosząca pracuje we wszystkich możliwych konfiguracjach, przy obciążeniu równym iloczynowi maksymalnego udźwigu i odpowiedniego współczynnika przeciążenia dla prób dynamicznych, z uwzględnieniem dynamicznego zachowania się maszyny podnoszącej, w celu sprawdzenia, czy funkcjonuje właściwie.
- Podstawa ładunkowa - część maszyny, na której lub w której zajmują miejsca osoby bądź są umieszczane towary w celu ich podnoszenia.
Autor: Przemysław Ł. Siemiątkowski
prawnik specjalizujący się w zakresie
prawa pracy i bhp, doktorant w Instytucie
Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie
