Od 29 grudnia 2009 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z 5 listopada 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla dźwigów i ich elementów bezpieczeństwa.
Charakterystyka zmian
Zmiany polegają przede wszystkim na określeniu, że:
- znowelizowanego rozporządzenia nie stosuje się do:
- urządzeń podnoszących, których prędkość nie przekracza 0,15 m/s;
- dźwigów budowlanych;
- urządzeń transportu linowego, w tym kolei linowych;
- dźwigów specjalnie zaprojektowanych i wykonanych do celów:
- bezpieczeństwa państwa;
- urządzeń podnoszących, z których można prowadzić prace;
- górniczych urządzeń wyciągowych;
- urządzeń podnoszących przeznaczonych do podnoszenia artystów podczas występów artystycznych;
- urządzeń podnoszących stanowiących wyposażenie środków transportu;
- urządzeń podnoszących połączonych z maszynami i używanych wyłącznie jako urządzenia umożliwiające dostęp do miejsc pracy, w tym punktów:
- kontrolnych maszyny;
- kolei zębatych;
- schodów i chodników ruchomych;
- dźwig w rozumieniu znowelizowanego rozporządzenia to urządzenie podnoszące obsługujące określone poziomy, wyposażone w podstawę ładunkową poruszającą się wzdłuż sztywnych prowadnic, nachylonych do poziomu pod kątem większym niż 15°, lub poruszającą się po ustalonym torze, także gdy nie porusza się wzdłuż sztywnych prowadnic, przeznaczone do transportu osób, osób i towarów bądź wyłącznie towarów, jeżeli podstawa ładunkowa jest:
- dostępna (dana osoba może na nią wejść bez trudności),
- wyposażona w umieszczone w jej wnętrzu lub zasięgu osoby będącej wewnątrz takiej podstawy elementy sterownicze;
- podstawa ładunkowa w rozumieniu znowelizowanego rozporządzenia to kabina, w której zajmują miejsca osoby lub są umieszczane towary w celu ich podnoszenia bądź opuszczania;
- w celu zaprojektowania i wykonania dźwigu w sposób zapobiegający powstawaniu zagrożenia osób pozostających poza kabiną w szczególnych przypadkach można zastosować inne odpowiednie środki pozwalające na uniknięcie ryzyka zgniecenia osób znajdujących się poza kabiną, gdy kabina znajduje się w jednym z położeń krańcowych, niż zapewnienie wolnej przestrzeniu lub schronu poza obrębem tych położeń - stosowanie wspomnianych środków ma na celu umożliwienie wydania przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego w rozumieniu ustawy z 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym wstępnej akceptacji, zwłaszcza dla istniejących budynków, w których zapewnienie wolnej przestrzeniu bądź schronu poza obrębem położeń krańcowych nie jest możliwe;
- w każdej kabinie musi być umieszczona w widocznym miejscu tabliczka zawierającą informacje:
- udźwigu nominalnym wyrażonym w kilogramach,
- maksymalnej liczbie przewożonych pasażerów,
- wymagane dla maszyn, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn;
- dźwigi, oprócz zasadniczych wymagań określonych w znowelizowanym rozporządzeniu, powinny także spełniać zasadnicze wymagania dotyczące kompleksowego bezpieczeństwa określone poniżej;
- w razie wystąpienia zagrożeń nieobjętych zasadniczymi wymaganiami, o których mowa w § 12-24 znowelizowanego rozporządzenia, do dźwigów mają zastosowanie odpowiednie zasadnicze wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn.
Zasadnicze wymagania dotyczące kompleksowego bezpieczeństwa
Wspomniane powyżej zasadnicze wymagania dotyczące kompleksowego bezpieczeństwa określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn. Oto one:
- maszyna powinna być tak zaprojektowana i wykonana, aby nadawała się do realizowania swojej funkcji, oraz mogła być w taki sposób:
- obsługiwana,
- regulowana,
- konserwowana,
- w celu przeciwdziałania wspomnianym w pkt 1 zagrożeniom należy zastosować środki umożliwiające wyeliminowanie wszelkiego ryzyka w okresie całego założonego czasu życia maszyny, z jej:
- transportem,
- montażem,
- demontażem,
- unieruchomieniem,
- złomowaniem;
- dobierając najbardziej odpowiednie wspomniane w pkt 2 środki, producent danej maszyny lub jego upoważniony przedstawiciel powinien postępować zgodnie z poniższymi zasadami, w następującej kolejności:
- wyeliminować lub zmniejszyć ryzyko, tak bardzo jak jest to możliwe, przez projektowanie i wytwarzanie maszyn bezpiecznych samych w sobie,
- stosować konieczne środki ochronne w odniesieniu do ryzyka, którego nie można wyeliminować,
- informować użytkowników o ryzyku resztkowym, spowodowanym jakimikolwiek niedostatkami w przyjętych środkach ochronnych, i wskazywać, czy jest konieczne przeszkolenie w tym zakresie, oraz określić potrzeby stosowania środków ochrony indywidualnej;
- podczas projektowania i wykonania maszyny oraz opracowywania instrukcji producent lub jego upoważniony przedstawiciel powinien wziąć pod uwagę nie tylko zastosowanie danej maszyny zgodne z przeznaczeniem, ale również możliwe do przewidzenia jej niewłaściwe użycie;
- maszynę należy tak zaprojektować i wykonać, aby zapobiec jej niewłaściwemu użyciu, jeżeli takie użycie wywołałoby ryzyko;
- w razie zaprojektowania maszyny w sposób umożliwiający jej niewłaściwe użycie, w instrukcji należy poinformować użytkownika o niedozwolonych sposobach użytkowania tej maszyny;
- projektując i wykonując maszynę jej producent powinien uwzględnić ograniczenia ruchów przyszłego operatora tej maszyny wynikające z koniecznego lub przewidywanego stosowania odpowiednich środków ochrony indywidualnej;
- maszynę musi być dostarczona z kompletnym wyposażeniem specjalnym i osprzętem umożliwiającym jej regulację, konserwację oraz użytkowanie w bezpieczny sposób.
Podstawa prawna
rozporządzenie Ministra Gospodarki z 5 listopada 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla dźwigów i ich elementów bezpieczeństwa (Dz.U. z 2008 r. nr 203, poz. 1270)
art. 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 204, poz. 2087)
ustawa z 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz.U. z 2000 r. nr 122, poz. 1321)
rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz.U. z 2008 r. nr 199, poz. 1228)
Autor: Przemysław Ł. Siemiątkowski
prawnik specjalizujący się w zakresie
prawa pracy i bhp, doktorant w Instytucie
Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie
