Z dniem 15 marca 2011 r. zaczynają obowiązywać nowe przypisy regulujące:
- sposób prowadzenia pracy z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
- prowadzenie pracy podczas oczyszczania terenów w związku z wykonywaniem działalności gospodarczej innej niż poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, wydobywanie kopalin ze złóż, bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, a także
- wymagania techniczne i organizacyjne dotyczące prowadzenia prac, o których mowa powyżej.
Chodzi tutaj o rozporządzenie Ministra Gospodarki z 18 lutego 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz podczas oczyszczania terenów (Dz.U. nr 42 poz. 216), którego przepisy odnoszą się w szczególności do prowadzenia prac związanych z:
- wykorzystaniem energii wytwarzanej przy wybuchu lub spalaniu się materiału wybuchowego,
- przetwarzaniem materiałów wybuchowych rozumianych, jako substancje i wyroby, które w toku procedury klasyfikacyjne, zostały zaliczone do klasy 1 materiałów niebezpiecznych oraz materiały wybuchowe w stanie niewybuchowym ujęte w klasie 4.1 materiałów niebezpiecznych, wymienione w załączniku A, jeżeli przez wysuszenie lub przemycie mogą być im przywrócone właściwości wybuchowe - na produkty niebędące materiałami wybuchowymi,
- wytwarzaniem przedmiotów ratowniczych, ujętych w klasie 9 materiałów niebezpiecznych, jeżeli zawierają materiały i przedmioty wybuchowe zaliczone do klasy materiałów niebezpiecznych,
- niszczeniem lub unieszkodliwianiem materiałów wybuchowych znalezionych podczas oczyszczania terenów.
Natomiast przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania do prowadzenia prac związanych z użyciem materiałów wybuchowych podczas rozbiórek obiektów budowlanych.
Dokumentacja techniczno-organizacyjna
Zgodnie z nowym rozporządzeniem podstawą prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych jest dokumentacja techniczno - organizacyjna. Dokumentacja ta powinna zawierać w szczególności następujące elementy:
- oznaczenie wykonawcy prac i jego siedziby,
- wskazanie daty rozpoczęcia i planowanego czasu trwania prac z użyciem materiałów wybuchowych.
- opis środków technicznych i organizacji prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych, zapewniających bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, mienia i środowiska,
- imię i nazwisko osoby nadzorującej realizację prac z użyciem materiałów wybuchowych,
- wykazy: prac i stanowisk pracy wymagających nadzoru, osób mających dostęp do materiałów wybuchowych, wraz z określeniem zakresu ich obowiązków, oraz wykaz obiektów, pomieszczeń i terenów wymagających oznakowania informującego o występujących zagrożeniach związanych z prowadzeniem prac z użyciem materiałów wybuchowych,
- sposób postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń i sytuacji awaryjnych.
Instrukcja bhp z użyciem materiałów wybuchowych
Do takiej dokumentacji konieczne jest załączenie różnego rodzaju dokumentów, do których należy m.in. instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy. W instrukcji tej należ wskazać stosowane rozwiązania techniczne i organizacyjne prowadzenia prac z użycie materiałów wybuchowych, mające na celu ograniczenie zasięgu; oddziaływania fali uderzeniowej na otoczenie miejsca ich prowadzenia, drgań gruntu, strefy toksycznej i termicznego oddziaływania produktów wybuchu, a także zminimalizowania rozrzutu odłamków w otoczeniu miejsca ich prowadzenia, ilości emitowanych do otoczenia toksycznych lub szkodliwych produktów wybuchu.
Opracowując wskazaną powyżej dokumentację należy mieć na uwadze rodzaj prac przewidywanych do wykonania, właściwości materiałów wybuchowych, jakie będą stosowane, skutki wybuchu i spalania materiałów wybuchowych lub niszczenia lub unieszkodliwiania materiałów wybuchowych znalezionych podczas oczyszczania terenów. Środki techniczne i organizacyjne niezbędne do prowadzenia prac powinny zostać ustalone w oparciu o ocenę stopnia ryzyka związanego z prowadzeniem prac przy użyciu materiałów wybuchowych oraz zagrożeń falą uderzeniową, drganiami gruntów, rozrzutem odłamków, oddziaływaniem toksycznym i termicznym oraz emisją pyłów.
Należy również wskazać, iż przedstawione powyżej wymogi dotyczące dokumentacji są rozszerzone, jeśli chodzi o prowadzenie prac z użyciem materiałów wybuchowych będących publicznym pokazem pirotechnicznym o charakterze imprezy masowej.
W każdym jednak przypadku dokumentacja ta powinna być na bieżąco aktualizowana.
Zasady bhp przy pracach z materiałem wybuchowym
Za podstawowe zasady bhp prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych rozporządzeniu uznaje:
- zapewnienie, aby były prowadzone przez osoby posiadające zaświadczenie o ukończeniu stosownego szkolenia i zdaniu odpowiedniego egzaminu, w zakresie uprawniającym do zajmowania stanowisk związanych z dostępem do materiałów wybuchowych innych niż samodzielne stanowiska, w tym stanowiska nadzoru,
- zapewnienie bezpośredniego nadzoru nad prowadzeniem prac przez osoby, który ukończyły szkolenie i zdały egzamin,
- prowadzenie dokumentacji dotyczącej oceny stopnia ryzyka związanego z prowadzeniem pracy przy użyciu materiałów wybuchowych, oraz dokonywanie jej aktualizacji,
- zapewnienie:
b) oznakowanie obiektów, pomieszczeń i miejsc prowadzenia prac z używaniem materiałów wybuchowych czytelnymi tablicami informacyjnymi o występujących w tych miejscach zagrożeniach lub spaleniem materiałów wybuchowych,
c) w bezpieczny sposób przechowywanie materiałów wybuchowych.
Przepisy rozporządzenia określają również minimalne odległości usytuowania publiczności w stosunku do odpalanych ładunków pirotechnicznych na terenie pokazu, a także wzory tablicy ostrzegawczej i oznaczenia pomieszczeń.
Autor: Tomasz Zwolak
prawnik, specjalista
z zakresu prawa pracy