Wśród nowości wynikających z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 33 poz.166), które obowiązuje od 3 marca 2011 r. jest m.in. wykonywanie badań i pomiarów „nowych” czynników szkodliwych dla zdrowia.
Zgodnie z nowym rozporządzeniem rozszerzony został katalog czynników szkodliwych dla zdrowia, wymieniany w poprzednim rozporządzeniu, których pomiary i badania muszą zostać wykonane, oczywiście jeżeli czynniki te występują w danym miejscu pracy. I tak nowymi czynnikami ujętymi enumeratywnie w nowym rozporządzeniu, dla których wykonuje się badania i pomiary są:
- Pyły zawierające azbest - w przypadku narażenia na taki pył, badania i pomiary wykonuje się co najmniej raz na 3 miesiące. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów nie przekroczyły 0,5 wartości NDS, częstotliwość ta może być zmniejszona do co najmniej raz na 6 miesięcy.
- Promieniowanie optyczne nielaserowe - w przypadku narażenia na działanie tego promieniowania badania i pomiary wykonuje się:
b) co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspozycji powyżej 0,7 wartości MDE.
- Promieniowanie laserowe - w przypadku narażenia na działanie tego promieniowania badania i pomiary wykonuje się:
b) co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspozycji powyżej 0,8 wartości MDE.
Z zastrzeżeniem, że eksploatowane są źródła tego promieniowania inne niż:
1) lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą, do klasy 1, 1M, 2, 2M lub 3R, które pracują w warunkach określonych przez producenta urządzenia, lub
2) lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą, do klasy 3B lub 4, do których zostały zastosowane środki ochrony zbiorowej, pozwalające na zaklasyfikowanie urządzenia do klasy)
Pracodawca może także odstąpić od wykonywania pomiarów promieniowania optycznego nielaserowego i promieniowania laserowego jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów takiego promieniowania, wykonanych w odstępie dwóch lat, poziom ekspozycji nie przekraczał 0,4 wartości MDE.
- Pole lub promieniowanie elektromagnetyczne o częstotliwości z zakresu 0 Hz-300 GHz - w przypadku narażenia na działanie tego pola lub promieniowania badania i pomiary wykonuje się (w przypadku występowania w miejscach wykonywania pracy stref ochronnych,):
b) co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie również strefy zagrożenia albo strefy zagrożenia i strefy niebezpiecznej.
Przepisy umożliwiają pracodawcy odstąpienie od wykonywania badań i pomiarów pól lub promieniowania elekromagnetycznego, jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów tych czynników, wykonanych w odstępie dwóch lat, nie stwierdzono występowania stref ochronnych w miejscach wykonywania pracy.
- Mikroklimat zimny albo gorący - w przypadku narażenia na działanie takiego mikroklimatu badania i pomiary wskaźników mikroklimatu, wykonuje się raz w roku. Pracodawca może wykonywać je raz na dwa lata jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości wskaźników mikroklimatu nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy.
- Szkodliwe dla zdrowia czynniki fizyczne, występujące w postaci: hałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka - w przypadku narażenia na działanie takich czynników fizycznych badania i pomiary wykonuje się:
b) co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,5 wartości NDN.
Pracodawca i tu może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów pod warunkiem, że podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN.
Laboratoria uprawnione do wykonywania badań i pomiarów
W nowym rozporządzeniu wskazano laboratoria które mogą dokonywać badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia. I tak mogą to być laboratoria, które uzyskały akredytację w tym zakresie na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2010 r. nr 138, poz. 935).
Może nastąpić jednak sytuacja, gdy brak będzie laboratoriów akredytowanych do badania lub pomiarów określonego czynnika. Wówczas badania i pomiary takiego czynnika wykonują laboratoria:
- szkół wyższych, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutów badawczych, które prowadzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub
- Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - jeżeli mają wdrożony system zapewnienia jakości lub
- prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały certyfikat kompetencji w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania i konserwację.
Podstawa prawna
§ 6 ust. 2, § 8, § 9, § 10, § 11, § 12, § 13, § 15 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 33, poz. 166).
Autor:
Kinga Grodzicka-Lisek
prawnik, specjalista z zakresu
prawa pracy i bhp
