Poleć znajomemu
Dokument archiwalny

Praca zdalna – odpowiedzialność pracodawcy w kwestiach bhp

„Pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy zdalnej oraz za wypadki przy tej pracy tylko w zakresie związanym z zapewnionymi przez siebie środkami pracy lub materiałami do pracy.” Powyższa zasada wynikała z projektu ustawy tzw. tarczy antykryzysowej 4.0. Na obecnym etapie przywołany wyżej przepis ograniczający odpowiedzialność pracodawcy został usunięty. Co to oznacza w praktyce?

Pracodawcy z niecierpliwością czekają na ostateczny kształt przepisów tak zwanej „tarczy 4.0”, która najprawdopodobniej będzie nazywać się ustawą o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Oczekiwanie jest zrozumiałe ponieważ projektowane przepisy zawierają między innymi uzupełnienia regulacji dotyczącej pracy zdalnej. Tak czy inaczej należy uzbroić się w cierpliwość ponieważ przepisy po „obróbce” na poziomie Sejmu zostały skierowane do Senatu w 5 czerwca 2020 r. – który ma formalnie czas na rozpatrzenie projektu ustawy do 6 lipca 2020 r.

Pomysł na odpowiedzialność pracodawcy za bhp i wypadki przy pracy zdalnej

Projektowane przepisy w swym pierwotnym kształcie, czyli takim w jakim zostały skierowane do Sejmu zawierały regulację, która zwróciła moją szczególną uwagę. Mowa tu o zasadzie zgodnie, z którą pracodawca miałby odpowiadać za bezpieczeństwo i higienę pracy zdalnej oraz za wypadki przy tej pracy tylko w zakresie związanym z zapewnionymi przez siebie środkami pracy lub materiałami do pracy. Analizując powyższą regułę można dojść do wniosku, iż jest ona oderwana od rzeczywistości prawnej obowiązującej w ramach relacji pracodawca – pracownicy w zakresie odpowiedzialności pracodawcy za warunki bhp, w jakich świadczona jest praca.

Nie ma absolutnie żadnych podstaw, aby w ramach pracy zdalnej wprowadzać odrębne i szczególne, również względem telepracy, ograniczenia w zakresie odpowiedzialności pracodawcy w kwestiach bhp.

Możliwość pracy zdalnej na swoim sprzęcie ograniczona warunkami

Warto zauważyć, że projektowane przepisy przewidują zasadę zgodnie, z którą środki pracy i materiały do pracy potrzebne do wykonywania pracy zdalnej oraz obsługę logistyczną pracy zdalnej zapewnia pracodawca. Przy wykonywaniu pracy zdalnej pracownik może używać środków pracy niezapewnionych przez pracodawcę pod warunkiem, że umożliwia to poszanowanie i ochronę informacji poufnych i innych tajemnic prawnie chronionych, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa lub danych osobowych, a także informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Zobacz również:

Ważne

Uwzględniając wspomnianą zasadę ograniczonej odpowiedzialności pracodawcy za stan bhp w ramach pracy zdalnej, można by uznać, iż pracodawca nie ponosiłby żadnej odpowiedzialności w sytuacji gdyby pracownik używałby środków pracy nie zapewnionych przez pracodawcę, tym bardziej że kwestia spełniania przez te środki wymagań bhp została w projektowanych przepisów całkowicie pominięta.

Usunięcie ograniczenia odpowiedzialności pracodawcy w projektowanych przepisów

Na chwilę obecną regulacja, zgodnie z którą pracodawca miałby odpowiadać za bezpieczeństwo i higienę pracy zdalnej oraz za wypadki przy tej pracy tylko w zakresie związanym z zapewnionymi przez siebie środkami pracy lub materiałami do pracy została usunięta. W każdym razie nie ma jej w treści ustawy przekazanej do Senatu. Co to oznacza?

W praktyce oznacza to, że pracodawca organizujący pracę zdalną będzie ponosił odpowiedzialność w kwestiach bezpieczeństwa i higieny pracy na ogólnych zasadach wynikających z przepisów Kodeksu pracy (niezależnie od tego, że przepisy dotyczące pracy zdalnej nie są formalnie uregulowane w Kodeksie pracy i nawet do tego Kodeksu nie odsyłają).

Przewidywania na przyszłość

Niezależnie od obecnego kształtu projektowanych zmian należy spodziewać się w przyszłości doprecyzowania przepisów dotyczących pracy zdalnej. Istnieje duża szansa, że w przypadku gdy pracą zdalną będzie pracą z wykorzystaniem elektronicznych środków porozumiewania się na odległość, zostaną wprowadzone analogiczne zasady jak w przypadku telepracy. Nie można również wykluczyć sytuacji, w ramach której praca zdalna, której charakter umożliwia przesyłanie efektów pracy drogą elektroniczną, zostanie formalnie podporządkowana przepisom dotyczącym telepracy, gdy możliwość jej stosowania będzie przewidziana nie tylko w celu przeciwdziałania COVID-19.

Zobacz także:

Autor: 

Sebastian Kryczka

prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania

Sebastian Kryczka

Autor: Sebastian Kryczka

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.