Poleć znajomemu

Zakwestionowanie monitoringu przez inspektora pracy – nakaz czy wystąpienie?

W sytuacji gdy jest to niezbędne do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy pracownikom pracodawca może zastosować monitoring wizyjny. To zagadnienie podlega kontroli inspektorów pracy. W sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości związanych ze stosowaniem monitoringu pracy inspektor pracy ma prawo zastosować właściwe środki prawne. Pytanie, czy w grę wchodzi nakaz, czy wystąpienie? Z pozoru wszystko jedno – jednak nie do końca. Od nakazu podmiot kontrolowany ma prawo się odwołać, a od wystąpienia nie.

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych możliwych środków technicznych i organizacyjnych – oczywiście mieszczących się w granicach prawa. Do środków technicznych zalicza się w szczególności monitoring wizyjny, którego możliwość stosowania przewidują przepisy Kodeksu pracy.

W sytuacji gdy jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa pracowników pracodawca może zatem wprowadzić szczególny nadzór nad terenem zakładu pracy lub terenem wokół zakładu pracy postaci środków technicznych umożliwiających rejestrację obrazu.

Obowiązki pracodawcy w związku z wprowadzeniem monitoringu wizyjnego

Stosowanie monitoringu wizyjnego wiąże się z koniecznością podjęcia przez pracodawcę nie tylko działań zmierzających do zakupu właściwej infrastruktury, ale również z zachowaniem właściwej procedury wynikającej z przepisów kp.

Ważne

Należy mieć na względzie, że monitoring nie może obejmować wszystkich pomieszczeń na terenie zakładu pracy. Ograniczenia dotyczą pomieszczeń udostępnianych zakładowej organizacji związkowej oraz pomieszczeń sanitarnych, szatni, stołówek oraz palarni. Należy pamiętać że cele, zakres oraz sposób zastosowania monitoringu ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.

Obowiązkiem pracodawcy jest poinformowanie pracowników o wprowadzeniu monitoringu  nie później niż 2 tygodnie przed jego uruchomieniem. Ponadto obowiązkiem pracodawcy jest oznaczenie pomieszczeń i terenu monitorowanego w sposób widoczny i czytelny, za pomocą odpowiednich znaków lub ogłoszeń dźwiękowych, nie później niż jeden dzień przed  uruchomieniem monitoringu.

Kontrola monitoringu w zakładzie pracy

Kontrola monitoringu, wprowadzonego pod pretekstem zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, realizowana jest na podstawie procedury kontrolnej opisanej w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy.

Sama kontrola to proces dwufazowy:

  1. pierwsza faza to ustalanie stanu faktycznego w zakresie objętym kontrolą,

  2. druga faza to sporządzenie dokumentacji pokontrolnej.

Pokontrolne środki prawne

W wyniku przeprowadzonej kontroli, w sytuacji gdy inspektor stwierdzi nieprawidłowości dotyczące stosowanego monitoringu, ma prawo (a właściwie obowiązek prawny) wydać właściwe środki prawne, na podstawie których zobowiązuje pracodawcę do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W praktyce najczęściej stosowane są dwa rodzaje takich środków:

  • nakaz – stosowany w przypadku gdy ujawnione nieprawidłowości dotyczą problematyki bhp;

  • wystąpienie – odnosi się do pozostałych stwierdzonych uchybień, czyli takich, które do sfery technicznego bezpieczeństwa pracy się nie zaliczają.

I tu pojawia się problem o znaczeniu kluczowym – czy w przypadku gdy monitoring był stosowany w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy inspektor wyda nakaz, czy wystąpienie?

Za wydaniem nakazu przemawia fakt, że monitoring stosowany przez pracodawcę dotyczył zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Za wydaniem wystąpienia przemawia natomiast okoliczność, że problematyka monitoringu uregulowana jest nie w części Kodeksu pracy poświęconej bezpośrednio zagadnieniom bhp, a wśród kwestii dotyczących szeroko rozumianego stosunku pracy. Inspektor musi zatem dokonać wyboru – nie może bowiem tej samej nieprawidłowości regulować zarówno w formie nakazu, jak również w formie wystąpienia.

Uwaga!

Wydaje się, że korzystnym dla pracodawcy rozwiązaniem byłoby zastosowanie nakazu. Należy bowiem pamiętać, że od każdego nakazu wydanego w formie pisemnej istnieje możliwość wniesienia odwołania do organu drugiej instancji, jakim zwykle jest okręgowy inspektor pracy. Jeżeli uchybienia dotyczące monitoringu będą regulowane wystąpieniem odwołanie nie przysługuje.

Możliwość wzruszenia wydanych środków prawnych przez PIP

Niezależnie od praktyki, jaka zostanie przyjęta przez inspektora pracy, rekomendowanym postępowaniem jest bardzo wnikliwe zapoznanie się z treścią protokołu. Gdy wynikają z niego nieprawidłowości dotyczące monitoringu zmierzającego do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, a pracodawca się z nimi nie zgadza, wówczas obowiązkowo powinien wnieść zastrzeżenia do protokołu. Mogą one bowiem odmienić zawarte w nim zapisy i spowodować, że inspektor pracy odstąpi od wydania środków prawnych z uwagi na brak nieprawidłowości dotyczących szeroko rozumianego monitoringu.

Jeżeli zastrzeżenia nie przyniosą rezultatów, wówczas w zależności od sytuacji:

  • jeżeli inspektor wyda nakaz, zawsze będzie można się od niego odwołać,

  • jeżeli wyda wystąpienie pracodawca, mimo braku możliwości wniesienia odwołania, będzie mógł napisać skargę do okręgowego inspektora pracy.

Warto w takiej skardze zapytać, na jakiej podstawie inspektor pracy zastosował wystąpienie a nie nakaz – zamykając tym samym podmiotowi kontrolowanemu możliwość legalnej drogi odwoławczej, w tym po wyczerpaniu administracyjnego w toku instancji i skierowania sprawy do sądu administracyjnego.



Autor: 

Sebastian Kryczka

prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania

Sebastian Kryczka

Autor: Sebastian Kryczka

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.