Poleć znajomemu

Zasady przeprowadzania bezpośrednich kontroli PIP w dobie koronawirusa

Epidemia COVID-19 modyfikuje działalność praktycznie każdego pracodawcy. Również Państwowa Inspekcja Pracy zmieniła znacząco tryb funkcjonowania. Obok bezpośrednich kontroli PIP pojawiają się nowe formy kontroli: hybrydowe oraz zdalne. Ta ostatnia forma wydaje się być sprzeczna z postanowieniami ustawy o PIP – ale to w sumie mało istotny szczegół. Skupmy się jednak na bezpośrednich kontroli PIP w dobie koronawirusa.

Praca zdalna dla organów kontroli i nadzoru nad warunkami pracy – gdyby coś takiego, ktoś mi powiedział jeszcze rok temu uznałbym, że jest „pod wpływem”, albo nigdy nie miał styczności ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy i nie zna zupełnie specyfiki pracy inspektora. Życie napisało jednak swój scenariusz dla PIP w zakresie procedury kontrolnej obowiązującej w czasie epidemii koronawirusa, która przewiduje zdalne kontrole. Problem jedynie w tym, że procedura czynności kontrolnych inspektorów wynika z ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a nowe przyjęte rozwiązania nie wynikają nawet z zarządzeń Głównego Inspektora Pracy – tylko z komunikatów ukazujących się na stronie internetowej GIP.

Na temat kontroli PIP, przeprowadzanych wyłącznie w trybie zdalnym, nie będę dzisiaj pisał. No może mały komentarz, że nie mają one zupełnie oparcia w obowiązującej ustawię o PIP. Kwestia legalności działania w granicach i na podstawie przepisów prawa wydaje się być sprawą coraz bardziej umowną. Z jednej strony bowiem procedura kontroli jest w miarę precyzyjnie uregulowana w przepisach ustawy o PIP, a z drugiej, pojawiają się zasady kontroli – wiążące podmioty kontrolowane – wydawane praktycznie w dowolnej formie. Wydaje się więc, że wprowadzane zasady kontroli zdalnej są poza jakimkolwiek zewnętrznym nadzorem.

Należy mieć nadzieję, że kontrole dotyczące technicznego bezpieczeństwa pracy będą przeprowadzane w siedzibie podmiotów kontrolowanych. Z drugiej strony nie można w przyszłości wykluczyć takiej fantazji, jak wgląd PIP w monitoring zakładów pracy i przeprowadzanie kontroli zza biurka w pełnym zakresie – w tym przykładowo wizytacji pomieszczeń pracy on-line.

Zasady przeprowadzania bezpośrednich kontrolnych PIP w firmie

Z zasad przeprowadzania czynności kontrolnych bezpośrednio w siedzibie podmiotu kontrolowanego wynika, iż „co do zasady” inspektor pracy będzie prowadził czynności kontrolne w nie więcej niż jednym podmiocie w danym dniu roboczym. Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych, w sytuacji gdy nie wyklucza tego charakter kontroli, inspektor pracy podejmie próbę kontaktu telefonicznego lub mailowego celem ustalenia obowiązujących w kontrolowanym podmiocie procedur dotyczących utrzymania reżimu sanitarnego.

Ważne

Inspektor pracy jest wyposażony w odpowiednio dobrane środki ochrony indywidualnej, a także środki zabezpieczające przed rozprzestrzenianiem wirusa SARS-CoV-2, m.in.:

  • ochronę dróg oddechowych półmaską filtrującą FFP2,
  • osłonę twarzy – przyłbica lub okulary ochronne z osłonką boczną,
  • całotworzywowe rękawice jednorazowe,
  • środki do dezynfekcji rąk.

Po rozpoczęciu kontroli inspektor pracy ustali z kontrolowanym pracodawcą lub przedsiębiorcą zasady prowadzenia poszczególnych czynności kontrolnych. Według wytycznych GIP, w celu usprawnienia procesu kontroli zaleca się, jeśli tylko jest to możliwe:

  • udostępnienie wydzielonego pomieszczenia, w którym będą prowadzone czynności kontrolne,
  • wyznaczenie najlepiej jednej osoby reprezentującej kontrolowany podmiot odpowiedzialnej za współpracę z inspektorem pracy i sprawne prowadzenie kontroli (udostępnianie dokumentów do kontroli, uczestniczenie w wizytacji pomieszczeń i stanowisk pracy itp.) – najlepiej osobę znającą zakład i procesy produkcyjne.

Zasady bezpośrednich kontroli PIP w zakładach pracy, obowiązujące w okresie epidemii COVID-19, przewidują ograniczenie spotkań wymagających bezpośredniej (fizycznej) obecności większej liczby pracowników (np. z podmiotami reprezentującymi pracowników), na rzecz korzystania ze środków komunikacji elektronicznej. Ponadto inspektorzy będą ograniczać do niezbędnego minimum czas wizytacji stanowisk pracy oraz czas przebywania na terenie zakładu (podlega to indywidualnej ocenie inspektora pracy, uzależnionej od stanu faktycznego i ilości nieprawidłowości, jeśli wystąpią).

Utrudnianie przeprowadzania bezpośrednich kontroli PIP w kontekście reżimu sanitarnego

Czas pokaże, jak nowe pozaustawowe zasady kontroli PIP sprawdzą się w praktyce. Z całą pewnością dowiemy się o sukcesach inspektorów, czego gorąco należy im życzyć. Pytanie tylko, jak inspektorzy pracy podejdą do ewentualnych kwestii związanych z utrudnianiem czynności kontrolnych w kontekście reżimu sanitarnego? Przecież szczególne zasady bezpośrednich kontroli PIP, obowiązujące w czasie epidemii COVID-19, nie mają rangi prawa powszechnie obowiązującego – stanowią coś w rodzaju zbioru postulatów skierowanych zarówno do inspektorów, jak również podmiotów kontrolowanych. Czy ewentualne naruszenie w ocenie inspektora zasad publikowanych przez GIP będzie mogło stanowić podstawę skierowania do prokuratury zarzutu utrudniania czynności kontrolnych? Czas pokaże. Z drugiej strony, jeżeli taka praktyka zostanie wprowadzona przez organy PIP, nic nie stoi na przeszkodzie, aby pracodawcy, według których inspektor naruszył reżim sanitarny również interweniowali – przykładowo w ramach stosownej korespondencji kierowanej do Rady Ochrony Pracy.

Autor: 

Sebastian Kryczka

prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania

Sebastian Kryczka

Autor: Sebastian Kryczka

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.