Poleć znajomemu

Obowiązek uwzględnienia ustaleń służb zewnętrznych przez zespół powypadkowy

Zdarza się, że do ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy zaangażowane są organy, instytucje zewnętrzne. Wówczas mimo odrębnego postępowania prowadzonego przez zespołu powypadkowy, przepisy nakładają obowiązek wykorzystania ustaleń instytucji zewnętrznych – w przypadku gdy zostaną one zespołowi powypadkowego udostępnianie. Brak uwzględnienia tych ustaleń może być powodem zakwestionowania postępowania powypadkowego przez inspektora pracy.

Informacja o wypadku przy pracy jest dla pracodawcy wiążąca – w zakresie konieczności podjęcia działań wynikających z przepisów rozporządzenia w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Uwzględniając charakter dokonywanych ustaleń, działania powypadkowe powinny być podjęte niezwłocznie, pamiętając oczywiście, że najważniejszą kwestią jest udzielenie pomocy poszkodowanemu – a nie przykładowo informowanie instytucji zewnętrznych o zdarzeniu.

Obowiązki zespołu powypadkowego

Zespół powypadkowy ma 14 dni na sporządzenie protokołu powypadkowego – od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Sporządzenie protokołu powypadkowego poprzedza przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia okoliczności i przebiegu zdarzenia. W ramach tych czynności dokonuje się oględzin:

  • miejsca wypadku,
  • stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych,
  • stanu urządzeń ochronnych.

Ponadto badane są warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku. Istotnym elementem prowadzonego postępowania jest wysłuchanie przez zespół wyjaśnień poszkodowanego, jak również uzyskanie informacji od świadków zdarzenia. Ponadto niezbędna jest ocena urazu, jaki w wyniku wypadku wystąpił u pracownika. W powyższym zakresie kluczowa jest opinia lekarska, z uwagi na fakt, iż potrzebna w tym zakresie wiedza wykracza zwykle poza kompetencje zespołu powypadkowego.

Udział organów zewnętrznych w postępowaniu powypadkowym

Postępowanie prowadzone przez zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę ma co do zasady charakter autonomiczny. Nie oznacza to w żadnym razie, że jest ono jedynym postępowaniem prowadzonym w związku ze zdarzeniem.

W przypadku gdy wypadek miał charakter ciężki, zbiorowy lub śmiertelny postępowanie przygotowawcze w sprawie zdarzenia prowadzi PIP oraz prokuratura, w celu wyjaśnienia czy wypadek nie miał związku z popełnieniem przestępstwa związanego z narażeniem pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Instytucje zewnętrzne ponadto są zaangażowane w badanie sprawy gdy wypadek miał rozmiary katastrofy albo spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. W takich przypadkach powoływane są przez właściwych ministrów lub wojewodów zespoły specjalistów do ustalenia przyczyn wypadku oraz wyjaśnienia problemów technicznych i technologicznych.

Ważne

W przypadku gdy postępowanie w związku z wypadkiem prowadzą organy zewnętrzne, zespół powypadkowy powinien z nimi współpracować – w szczególności nie utrudniać prowadzonego postępowania.

Postępowanie prowadzone przez instytucje zewnętrzne może mieć istotny wpływ na postępowanie prowadzone przez zespół powypadkowy. Należy bowiem pamiętać, że obowiązkiem zespołu powypadkowego jest wykorzystanie materiałów zebranych przez organy zewnętrzne prowadzące postępowanie we własnym zakresie. Oczywiście powyższy obowiązek będzie aktualny wyłącznie w sytuacji jeżeli organy zdecydują się udostępnić zespołowi powypadkowemu zebrane przez siebie materiały. Nie jest to sytuacja oczywista ponieważ przepisy powypadkowe posługują się zwrotem „jeżeli materiały zostaną mu udostępnione” (zespołowi powypadkowemu oczywiście).

Udostępnienie materiałów jest uzależnione od swobodnej decyzji organów zewnętrznych prowadzących postępowanie.

Dobrą praktyką będzie, aby powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy ustalił z przedstawicielami instytucji zewnętrznych kwestię udostępnienia materiałów już na wstępnym etapie współpracy. Będzie to miało istotne znaczenie w kontekście planowania i sprawności prowadzonego przez zespół powypadkowy postępowania. W sytuacji bowiem gdy w początkowym etapie postępowania powypadkowego zapadną ustalenia, że instytucje zewnętrzne udostępnią zespołowi powypadkowemu swoje materiały – wówczas będzie to przesłanką przedłużenia postępowania powypadkowego – do czasu uzyskania materiałów.

Uwaga!

W przypadku gdy wypadek miał znamiona katastrofy albo spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, organy badające sprawę mają obowiązek udostępnienia materiałów.

Przepisy wyraźnie nakazują bowiem zespołowi powypadkowemu wykorzystać materiały zewnętrznych specjalistów, powołanych przez właściwego ministra lub wojewodę – nie uzależniając tego od faktu ich udostępnienia. Można zatem uznać, że specjaliści zewnętrzni badający katastrofę będą mieli obowiązek prawny udostępnienia zebranych materiałów na potrzeby prowadzonego przez zakład pracy postępowania powypadkowego.

Autor: 

Sebastian Kryczka

prawnik, ekspert prawa pracy
oraz kontroli jego przestrzegania

Sebastian Kryczka

Autor: Sebastian Kryczka

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.