Warunki zatrudniania młodocianych

Pracodawca może zatrudnić młodocianego w celu przygotowania zawodowego (w szczególności rzemieślniczego) pod pewnymi warunkami. Warunki te to ze strony osoby młodocianej:

• ukończenie 16 lat,
• ukończenie co najmniej gimnazjum,
• przedstawienie świadectwa lekarskiego stwierdzającego, że praca, którą dana osoba ma wykonywać, nie zagraża jej zdrowiu.

Taką osobę, która jednocześnie nie posiada kwalifikacji zawodowych, można zatrudnić tylko w celu przygotowania zawodowego, choć od tej zasady przewidziane są 2 wyjątki. Mianowicie:

1. Możliwość zatrudnienia osoby niemającej 16 lat, która ukończyła gimnazjum.

Ponadto, aby zatrudnić taką osobę, pracodawca musi uzyskać:

• pozytywną opinię z poradni psychologiczno-pedagogicznej,
• orzeczenie lekarza uprawnionego do przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, stwierdzające, że praca, którą ma wykonywać młodociany, nie zagraża jego zdrowiu.

1. Możliwość zatrudnienia młodocianego, który nie ukończył gimnazjum i:

• został przyjęty do oddziału przysposabiającego do pracy utworzonego w gimnazjum,
• uzyskał pozytywną opinię z poradni psychologiczno-pedagogicznej lub zezwolenie dyrektora gimnazjum, w którego obwodzie mieszka, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą.

Zatrudnienie następuje tu na wniosek przedstawiciela ustawowego młodocianego, w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

Młodociany musi ponadto przedstawić orzeczenie lekarza uprawnionego do przeprowadzenia badań profilaktycznych pracowników, stwierdzające brak przeciwwskazań do podjęcia danego rodzaju pracy przez niego.

Powyższe wyjątki od ogólnych zasad w zatrudnianiu pracowników młodocianychokreślają przepisy rozporządzenie w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnienie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum, oraz osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum.

Zatrudnianie młodocianych w celu przygotowania zawodowego powinno odbywać się pod nadzorem:

• nauczycieli zawodu,
• instruktorów nauki zawodu,
• innych osób uprawnionych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu, na przykład opiekunów lub kierowników praktyk, posiadających odpowiednie kwalifikacje pracowników zakładu pracy.

Zatrudnienie młodocianego pracownika może nastąpić także w celu wykonywania lekkich prac, czyli takich, które nie powodują zagrożenia jego:

• życia,
• zdrowia,
• rozwoju psychofizycznego.

Ponadto prace te nie mogą utrudniać młodocianemu wypełniania obowiązku szkolnego do ukończenia przez niego 18. roku życia.

• Wykaz lekkich prac określa pracodawca po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Wykaz ten wymaga jednak zatwierdzenia przez właściwego terytorialnie inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy.
• Wykaz lekkich prac nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym, które znajdziecie w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym
• Wykaz lekkich prac pracodawca ustala w regulaminie pracy, a jeżeli nie ma u niego obowiązku wydania takiego regulaminu, w osobnym akcie prawa wewnątrzzakładowego, który może nazwać na przykład wykazem prac wzbronionych młodocianym.

Pracodawca ma obowiązek zapoznać każdego młodocianego z wykazem lekkich prac przed rozpoczęciem przez niego pracy.

1. Dodatkowym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie szczególnej ochrony stanu zdrowia zatrudnianych młodocianych. Taka ochrona powinna przede wszystkim polegać na organizowaniu przez pracodawcę pracy i zajęć młodocianych w taki sposób, aby na terenie firmy znajdowali się zawsze pod opieką wyznaczonej w tym celu osoby. Ponadto młodociani powinni mieć przerwy w pracy w celu odpoczynku, zorganizowane w pomieszczeniach odizolowanych od czynników uciążliwych, występujących na danym stanowisku pracy (np. hałasu, niskiej temperatury).
2. Należy pamiętać, że szczególna ochrona stanu zdrowia zatrudnianych młodocianych to także przeprowadzenie instruktażu wyjaśniającego podstawy skutecznego stosowania środków ochrony indywidualnej oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w praktyce.
3. Obowiązkiem pracodawcy jest tu również przestrzeganie stosowania przez młodocianych właściwych środków ochrony indywidualnej i właśnie zasad bhp.
4. Szczególna ochrona stanu zdrowia zatrudnianych młodocianych to również ograniczenie czasu ich pracy.

Badania lekarskie pracowników młodocianych realizowane są w ramach profilaktycznych badań lekarskich, a więc na podstawie wystawionego przez pracodawcę skierowania i na jego koszt. Pracownik młodociany podlega:

• wstępnym badaniom lekarskim przed przyjęciem do pracy i przed przeniesieniem na inne stanowisko,
• badaniom okresowym i kontrolnym w czasie zatrudnienia.

Jeżeli lekarz w wyniku przeprowadzenia badań okresowych lub kontrolnych orzeknie, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego, pracodawca ma obowiązek zmienić rodzaj pracy wykonywanej dotychczas przez młodocianego. Gdy nie ma takiej możliwości, musi niezwłocznie rozwiązać umowę o pracę z młodocianym i wypłacić mu odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

1. Obowiązkiem pracodawcy jest również przekazanie informacji o ryzyku zawodowym, które wiąże się z pracą wykonywaną przez młodocianego, i o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Informacje te pracodawca powinien także przekazać przedstawicielowi ustawowemu młodocianego (rodzicowi lub opiekunowi prawnemu).
2. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia zatrudnianym przez siebie pracownikom młodocianym opieki i pomocy niezbędnej w celu ich przystosowania do właściwego wykonywania zawodu, bez względu na charakter zatrudnienia. Obowiązek ten może realizować na przykład przez wyznaczenie młodocianemu opiekunów i instruktorów spośród innych doświadczonych pracowników.
3. Ponadto prawo nakłada na pracodawców obowiązek stałego prowadzenia ewidencji wszystkich zatrudnianych pracowników młodocianych. Celem prowadzenia ewidencji młodocianych jest rejestracja czynności związanych z zatrudnianiem ich przez pracodawców. Ewidencja ta ma również ułatwiać realizowanie na przykład przez Państwową Inspekcję Pracy kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów dotyczących zatrudniania pracowników młodocianych.