Rewolucja w chorobach zawodowych!

Przede wszystkim zaczęła obowiązywać ustawa z 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Uwaga!

Nowelizacja przepisów Kodeksu pracy, dalej: kp, dotyczących chorób zawodowych, w głównej mierze wynikła z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2008 r. W wyroku tym TK uznał za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej dotychczasowy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kp w zakresie, w jakim nie określał wytycznych dotyczących treści rozporządzenia. Chodziło tu o rozporządzenie Rady Ministrów określające wykaz chorób zawodowych i szczegółowe zasady postępowania w zakresie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania oraz stwierdzania takich chorób, a także podmioty właściwe w tych sprawach. Jednocześnie TK określił czas obowiązywania dotychczasowego art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kp do 3 lipca 2009 r.

Dodatkowo TK uznał za niezgodne z Konstytucją RP rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, którego czas obowiązywania określił również do 3 lipca 2009 r.

Dlatego też Rada Ministrów została na nowo zobowiązana do określenia w drodze rozporządzenia, uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu chorób zawodowych:

1. wykazu chorób zawodowych,
2. okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej mimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,
3. sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania oraz stwierdzania chorób zawodowych,
4. podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Ponadto Rada Ministrów została także zobowiązana do wskazania (również w drodze rozporządzenia) instytutu medycyny pracy, do którego pracodawcy muszą przesyłać zawiadomienia o skutkach chorób zawodowych i terminu, w którym mają one być przesłane, mając na uwadze specjalizację tego instytutu oraz rodzaj prowadzonych w nim badań.

W związku z powyższym 3 lipca 2009 r. weszło w życie zupełnie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Jednak przede wszystkim ustalono nową definicję choroby zawodowej. Zgodnie z nią choroba zawodowa to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy bądź w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym.

Nowa definicja choroby zawodowej określona w kp spowodowała zmiany w:

• ustawie z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, która określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w art. 235¹ kp,
• ustawie z 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach, która określa, że za chorobę zawodową uprawniającą do świadczeń przewidzianych w tej ustawie uważa się chorobę określoną w art. 235¹ kp, powstałą przy wykonywaniu danych zajęć lub pracy.

Ustalono ponadto, że w sprawach zgłaszania i stwierdzania chorób zawodowych w stosunku do osób, które zachorowały na chorobę zawodową w związku z wykonywaniem danych zajęć lub pracy, stosuje się odpowiednie przepisy kp oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Aktualnie rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym bądź po zakończeniu pracy w takim narażeniu. Warunkiem jest tu wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Obecnie każdy pracodawca ma obowiązek niezwłocznie zgłosić:

1. właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
2. właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy Państwowej Inspekcji Pracy,

każdy przypadek podejrzenia choroby zawodowej.

Obowiązek ten dotyczy także lekarza podmiotu właściwego do rozpoznania choroby zawodowej.

Należy zwrócić szczególną uwagę, że zgłoszenia przypadku podejrzenia choroby zawodowej może również dokonać pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, iż występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę - pracownik aktualnie zatrudniony musi zgłosić takie podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną.

Ponadto w każdym przypadku podejrzenia choroby zawodowej lekarz lub lekarz stomatolog (który podczas wykonywania pracy powziął takie podejrzenie u pacjenta) kieruje na badania w celu wydania orzeczenia o:

• rozpoznaniu choroby zawodowej,
• braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Natomiast w przypadku rozpoznania u pracownika choroby zawodowej pracodawca musi między innymi ustalić przyczyny powstania tej choroby, jak również charakter i rozmiar zagrożenia nią, działając w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem sanitarnym PIS.

Uwaga!

Pracodawca musi prowadzić rejestr obejmujący przypadki:

1. stwierdzonych chorób zawodowych,
2. podejrzeń o choroby zawodowe.

Aktualnie pracodawca musi każdorazowo przesyłać zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej do:

• Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi,
• właściwego państwowego inspektora sanitarnego PIS.

Pracownikowi, który zachorował na chorobę zawodową określoną w wykazie takich chorób, przysługują odpowiednie świadczenia z ubezpieczenia społecznego.