Uprawnienia społecznych inspektorów pracy

Społeczny inspektor pracy ma prawo wstępu (o każdej porze dnia i nocy) do pomieszczeń pracy oraz urządzeń zakładu pracy, jeżeli jest to związane z wykonywaniem jego zadań.

Społeczny inspektor pracy ma także prawo żądania od pracodawcy, osób działających w jego imieniu i pracowników na stanowiskach kierowniczych wszystkich szczebli informacji oraz okazania dokumentów (odpisów, kopii) w sprawach wchodzących w zakres jego działania. Żądanie takie ma ułatwić ocenę realizacji obowiązków pracodawcy w zakresie kontrolowanego zagadnienia.

Zalecenie usunięcia uchybień jest władczym uprawnieniem zakładowego społecznego inspektora pracy. Zakres przedmiotowy zalecenia zakładowego społecznego inspektora pracy obejmuje naruszenia przepisów prawa pracy oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zalecenie jest wydawane w związku z uzasadnioną potrzebą:

• usunięcia stwierdzonych uchybień polegających na naruszeniu przepisów prawa pracy, a w sprawach warunków pracy również zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
• wstrzymania pracy urządzenia technicznego lub określonych robót wykonywanych w warunkach bezpośredniego zagrożenia mogącego powodować wypadek przy pracy,
• odsunięcia pracownika od wykonywanej pracy w sytuacji, gdy jego zachowanie na stanowisku pracy, na którym wykonuje pracę, wskazuje na nieumiejętność jej wykonywania w sposób bezpieczny dla siebie i innych pracowników.

Zakładowy społeczny inspektor pracy jest uprawniony do wydania zalecenia dopiero wtedy, gdy kierownik zakładu pracy nie zareagował na uprzednio przekazany wniosek o podjęcie odpowiednich działań w celu usunięcia stwierdzonych uchybień (np. zakładowy społeczny inspektor pracy występuje do pracodawcy o natychmiastowe usunięcie zagrożenia mogącego spowodować wypadek przy pracy i następnie, w razie niepodjęcia przez pracodawcę odpowiednich działań, wydaje zalecenie wstrzymania pracy danego urządzenia technicznego lub robót.

Zalecenie usunięcia uchybień jest wydawane wyłącznie w formie pisemnej. Powinno ono spełniać następujące wymogi formalnoprawne:

• być wpisane do zakładowej księgi zaleceń i uwag zakładowego społecznego inspektora pracy,
• zawierać dokładne określenie miejsca i rodzaju stwierdzonego uchybienia oraz terminu jego usunięcia,
• zawierać datę, podpis i pieczęć zakładowego społecznego inspektora pracy,
• być podane do wiadomości kierownika zakładu pracy w sposób przyjęty w tym zakładzie, z odnotowaniem daty, podpisu i pieczęci pracodawcy (osoby działającej w jego imieniu).

1. Przykład formułowania zalecenia przez społecznego inspektora pracy.

Termin wykonania...

Data... Podpis... Pieczęć...

1. Przykład formułowania zalecenia przez społecznego inspektora pracy.

Termin wykonania: natychmiast.

Data... Podpis... Pieczęć...

Od zalecenia zakładowego społecznego inspektora pracy pracodawcy (osobie działającej w jego imieniu) nie przysługuje odwołanie. Jednak pracodawca (lub taka osoba) może wnieść sprzeciw od danego zalecenia do właściwego miejscowo inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy. Sprzeciw taki wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zalecenia (sprzeciw od zalecenia wydanego w sprawie wstrzymania pracy danego urządzenia technicznego lub określonych robót wnosi się niezwłocznie).

Rozpatrzenie sprzeciwu przez inspektora pracy skutkuje:

• wydaniem przez inspektora pracy postanowienia o uwzględnieniu sprzeciwu (co jest równoznaczne z uchyleniem zalecenia),
• skierowaniem wystąpienia lub wydaniem nakazu usunięcia nieprawidłowości (od nakazu inspektora pracy pracodawcy przysługuje prawo wniesienia odwołania do okręgowego inspektora pracy, natomiast na decyzję okręgowego inspektora pracy może być wniesiona skarga do właściwego ze względu na siedzibę okręgowego inspektora pracy wojewódzkiego sądu administracyjnego).