Kary za łamanie przepisów o substancjach chemicznych i ich mieszaninach

Sejm przyjął 20 marca 2015 r. ustawę o zmianie ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach – o czym już informowaliśmy w tekście „Substancje chemiczne i ich mieszaniny – Sejm uchwalił zmiany”. 16 kwietnia 2015 r. nad tą właśnie ustawą debatował Senat, po tym jak Komisja Zdrowia 8 kwietnia br. wnioskowała, aby przyjąć ustawę bez poprawek. Senat tak też uczynił i przyjął ustawę w całości bez poprawek.

Na mocy tej ustawy, przygotowanej przez resort zdrowia nastąpi:

• dostosowanie przepisów krajowych w zakresie chemikaliów do przepisów unijnych,
• poszerzenie katalogu zadań Inspektora do spraw Substancji Chemicznych,
• wprowadzenie przepisu wskazującego, by informacje, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, przekazywane były Inspektorowi do spraw Substancji Chemicznych wyłącznie na drodze elektronicznej,
• wprowadzenie przepisów umożliwiających wstrzymanie obrotu szkodliwą substancji chemiczną w przypadku gdy nie został sporządzony raport bezpieczeństwa chemicznego lub gdy jest to niezgodne z raportem bezpieczeństwa chemicznego, po to aby zapobiec zatruciom produktami chemicznymi, które nie powinny znaleźć się na rynku – gdy nadal brakuje wyraźnego zakazu wprowadzania ich do obrotu.

Uchwalone przez Sejm i Senat zmiany do ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach wprowadzają m.in. Karę grzywny i karę pozbawienia wolności do 2 lat w przypadku:

• wywozu chemikaliów bez oficjalnej zgody w przypadkach, gdy jest to wymagane przepisami UE.
• wprowadzania do obrotu, wbrew decyzji zakazu w prowadzania wydanej przez Inspektora, mieszaninę stwarzającą niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia człowieka lub środowiska lub
• wprowadzania do obrotu substancji bez wymaganego raportu bezpieczeństwa chemicznego, lub
• wprowadzania do obrotu detergentu, co do którego istnieją uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że stwarza zagrożenie dla zdrowia człowieka lub zagrożenie dla środowiska.

Ponadto przewidywana jest kara grzywny za:

• wprowadzania na rynek detergentów, które nie spełniają wymogów dotyczących zawartości fosforanów i innych związków fosforu;
• wywóz chemikaliów bez stosowanego w Unii Europejskiej oznakowania lub bez wymaganej karty charakterystyki;
• wprowadzanie do obrotu detergentów bez etykiet w języku polskim nakładana na dystrybutorów i uchylających się od tego;
• niezgłaszanie Inspektorowi do spraw Substancji Chemicznych wywozu chemikaliów wymienionych w załączniku I część 1 do rozporządzenia nr 649/2012, nie później niż 35 dni przed pierwszym wywozem i nie później niż 35 dni przed pierwszym wywozem w każdym następnym roku kalendarzowym,
• nieinformowania w pierwszym kwartale każdego roku Inspektora o wielkości wywozu i przywozu w roku poprzednim chemikaliów w postaci substancji lub substancji zawartych w mieszaninach lub wyrobach wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 649/2012.

Przejęta Ustawa zmieniająca, którą przygotował resort pracy, przewiduje m.in.: zmiany w zakresie wydłużenia terminu, w którym zgłosić należy Inspektorowi do spraw Substancji Chemicznych wywóz chemikaliów wymienionych w złączniku I części 1 do rozporządzenia nr 649/2012 z 30 dni do 35 dni przed pierwszym wywozem w danym roku oraz z 15 dni do 35 dni przed pierwszym wywozem w każdym następnym roku kalendarzowym.

Nastąpi również zastąpienie terminu „niebezpieczne” terminem „stwarzające zagrożenie” odnoszącego się do substancji/mieszanin. Zmian wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do prawa unijnego (dyrektywy 2014/27 /UE) . Wprowadzenie tej zmiany skutkować będzie nowym brzmieniem art. 21 ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach oraz wydaniem nowego aktu wykonawczego w postaci nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie.

Zgodnie z przepisami unijnymi obowiązuje rozporządzenie CLP dotyczące systemu klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin chemicznych wprowadziła nowe oznaczenia dla stwarzających zagrożenie chemikaliów w Unii Europejskiej. Nowe oznaczenie to kwadrat ustawiony na wierzchołku z białym tłem i czerwoną obwódką.

Ustawa zmieniająca zakłada też rozszerzenie katalogu zadań Inspektora ds. Substancji Chemicznych o zadania w zakresie upowszechniania wiedzy na temat szkodliwego oddziaływania substancji chemicznych i ich mieszanin na zdrowie człowieka i środowisko. Inspektorzy będą również w ramach swoich obowiązków szerzyć wiedzę na temat zapobiegania szkodliwemu oddziaływaniu substancji chemicznych i ich mieszanin. Wprowadzenie tych nowych obowiązków wynika z zakresu działalności Biura ds. Substancji Chemicznych, którego z kolei działalność, w dużej merze polega na rozpowszechnianiu informacji na temat chemikaliów.

Ponadto nastąpi poszerzenie katalog zadań Inspektora ds. Substancji Chemicznych o brakujące zadania w zakresie funkcjonowania systemu Dobrej Praktyki Laboratoryjnej. Mianowicie o obowiązek corocznego przekazywania Komisji Europejskiej i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) informacji dotyczących funkcjonowania systemu Dobrej Praktyki Laboratoryjnej. Te działania wynikają z obowiązku każdego państwa członkowskiego do składania sprawozdania odnoszącego się do stosowania Dobrej Praktyki Laboratoryjnej na swoim terytorium.

Uchwalona przez Sejm i Senat nowela zakłada również wprowadzenie elektronicznego sposobu informowania Inspektora do spraw Substancji Chemicznych o:

• wytwarzaniu na terytorium RP mieszaniny niebezpiecznej lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie i
• wprowadzaniu takiej mieszaniny do obrotu oraz
• sprowadzaniu takiej mieszaniny na terytorium RP,
• aktualizacji powyższej informacji o mieszaninach niebezpiecznych bądź stwarzających zagrożenie.

Zmiana ta pozwoli na szybsze przekazywanie danych, ułatwi ich archiwizowanie tak po stronie przedsiębiorców, jak i urzędu odpowiedzialnego za gromadzenie informacji. Umożliwi też w przyszłości natychmiastowy dostęp do danych on-line ośrodkom informacji toksykologicznej.