Pomocnik rolnika bez prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

Projekt ustawy o zmianach do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw choć zapewne korzystny dla rolników, którzy potrzebują rak do pracy, wyłącza pomocników rolników spod ochrony Kodeksu pracy i nie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tym pracownikom. Jak się okazuje do proponowanej przez resort pracy umowy o pomocy przy zbiorach nie będą miały zastosowania przepisy dotyczące umowy zlecenia – choć umowa ta jest umową cywilnoprawną – a zatem żadne przepisy dotyczące zatrudnienia w rozumieniu Kodeksu pracy.

„Odnosimy wrażenie, że Ministerstwo Rolnictwa wyobraża sobie pracę przy zbiorach owoców i warzyw niczym zrywanie truskawek u babci w ogródku. Rzeczywistość wykonywania tych zadań jest kompletnie inna” – komentuje Barbara Surdykowska, Biuro Eksperckie KK NSZZ Solidarność. 

Wśród wad jakie niesie za sobą umowa o pomocy przy zbiorach wskazanych przez dr Barbarę Krzyśków, st. specjalistę w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy — Państwowym Instytucie Badawczym, znalazły się m.in. kwestie:

• wynagrodzenia – zapewnienia płacy minimalnej,

• czasu pracy, a dokładnie brak ich unormowania;

• ochrony zdrowia i życia – niemożność zastosowania do tej umowy przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jak zauważa ekspert CIOP-u projekt ustawy nie zawiera żadnych przepisów odnoszących się do bhp ani nie przewiduje obowiązku umieszczenia klauzul w zakresie bhp w zawieranej umowie. Wprowadzenie takich zapisów w projekcie zmian do ustawy jest bardzo istotne, gdyż jak wiadomo, wypadkowość przy pracy w rolnictwie jest wysoka, a skutki tych wypadków ciężkie. Natomiast wykonywanie prac wymienionych w projekcie ustawy w ramach pomocy przy zbiorach związane jest z:

• pracą na wysokości (na drabinach),

• pracą fizyczną w wymuszonej pozycji ciała (zbiory w polu lub np. pieczarek),

• narażeniem na szkodliwe czynniki chemiczne (przygotowywanie owoców lub warzyw do przechowywania, które mogą wiązać się z koniecznością używania środków ochrony roślin).

Trzeba zauważyć także, że to często rolnik dostarcza zatrudniany osobom narzędzia, maszyny do pracy. Powinien on zatem zostać zobowiązany do zagwarantowania aby stosowane narzędzia były bezpieczne. Oczywiście kolejną sprawą jest również kwestia przeszkolenia osób (pomocników rolnika) mających obsługiwać maszyny, urządzenia, narzędzia w zakresie bezpiecznej obsługi i posługiwania się nimi, czy bezpiecznego wykonywania samej pracy. O czym w przypadku zaproponowanych rozwiązań również nie wspomniano.

Okazuje się więc, że zakwalifikowanie umowy o pomocy przy zbiorach jako umowy cywilnoprawnej, do której nie stosuje się przepisów dotyczących umowy zlecenia rodzi bardzo szerokie konsekwencje – zauważa dr Barbara Krzyśków.

Oczywiście są i dobre intencje resortu. Wśród nich wskazać należy objęcie pomocników rolnika:

• ubezpieczeniem wypadkowym KRUS,

• ubezpieczeniem zdrowotnym oraz

• podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Trzeba zaznaczyć, że „Solidarność” zażądała zatrzymania procesu legislacyjnego a przewodniczący NSZZ „Solidarność” Piotr Duda skierował pismo do wszystkich posłów, w którym wskazywał, że sposób prowadzenia prac legislacyjnych był niezgodny z obowiązującymi przepisami. Projekt bowiem nie został przedstawiony Radzie Dialogu Społecznego, a trafił już do Sejmu.