Opuszczenie stanowiska pracy w razie zagrożenia – kiedy jest konieczne przy pracy na zewnątrz?

• Zwiększysz bezpieczeństwo pracowników – poznasz zagrożenia związane z pracą na zewnątrz pomieszczeń.
• Zaoszczędzisz czas – dowiesz się, jakie sytuacje warto doprecyzować w zakładzie pracy.
• Lepiej przygotujesz się do kontroli PIP – poznasz możliwości obrony stanowiska pracodawcy.

Czytaj także: Praca w pomieszczeniu a organizowanie pomieszczenia do ogrzania się - czy tak zapewnisz odpowiednią temperaturę pracownikom?>>>

Pracownik wykonuje pracę pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Miejsce pracy może zostać określone w umowie o pracę jako siedziba pracodawcy, jego przedstawicielstwo, oddział terenowy lub szerszy obszar geograficzny – w przypadku pracy mobilnej.

Co do zasady w umowie o pracę nie wskazuje się konkretnego stanowiska pracy jako miejsca pracy. Rozróżnienie tych pojęć jest jednak istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa i komfortu pracowników. Przepisy BHP posługują się bowiem pojęciami pomieszczenia pracy, stanowiska pracy oraz stanowisk pracy znajdujących się na zewnątrz pomieszczeń.

Przepisy rozróżniają dwa rodzaje pomieszczeń pracy:

• Pomieszczenie stałej pracy – pomieszczenie, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny.
• Pomieszczenie czasowej pracy – pomieszczenie, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby wynosi od 2 do 4 godzin.

Stanowiska pracy mogą znajdować się w pomieszczeniach, ale nie muszą być w nich usytuowane. Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP reguluje także organizację stanowisk znajdujących się na zewnątrz pomieszczeń. Przepisy nie zawierają jednak odrębnej definicji takiego stanowiska. Można przyjąć, że chodzi o stanowiska usytuowane poza budynkami, czyli na otwartej przestrzeni.

Czytaj także: Praca wykonywana na otwartej przestrzeni w okresie zimowym – co to znaczy?>>> 

Stanowiska pracy znajdujące się na zewnątrz pomieszczeń powinny być tak zorganizowane i usytuowane, aby chronić pracowników przed zagrożeniami związanymi w szczególności z:

• warunkami atmosferycznymi – opadami, niską lub wysoką temperaturą oraz silnym wiatrem;
• spadającymi przedmiotami;
• szkodliwym dla zdrowia hałasem;
• szkodliwymi gazami, parami lub pyłami.

Przepisy rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP wskazują te zagrożenia jako szczególnie istotne przy organizacji stanowisk pracy na zewnątrz pomieszczeń. 

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP nie wyjaśnia, czym jest niebezpieczeństwo uzasadniające szybkie opuszczenie stanowiska pracy na zewnątrz pomieszczeń. Nie wskazują również konkretnych sytuacji, w których pracownik powinien je opuścić.

Czytaj także: Co kryje się pod pojęciem bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników?>>>

Jednak użyte w przepisach pojęcie „niebezpieczeństwa” nie musi oznaczać wyłącznie bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia. Dlatego właściwym rozwiązaniem na poziomie zakładu pracy wydaje się doprecyzowanie, jakie niebezpieczeństwa mogą uzasadniać przerwanie pracy i szybkie opuszczenie stanowiska przez pracowników.

Przykładem mogą być skrajne warunki atmosferyczne, którym w danej chwili nie można przeciwdziałać za pomocą dotychczas stosowanych środków technicznych i organizacyjnych. 

Przepisy dotyczące stanowisk pracy na zewnątrz pomieszczeń przewidują możliwość udzielenia pracownikom szybkiej pomocy w razie potrzeby. Nie wyjaśniają jednak szczegółowo, jaki zakres powinna mieć taka pomoc.

Z przepisów nie wynika, że chodzi wyłącznie o pomoc w razie wypadku, którego najbardziej namacalną cechą jest uraz, czyli uszkodzenie tkanek wskutek działania czynnika zewnętrznego. Można zatem przyjąć, że szybka pomoc pracownikowi nie musi ograniczać się do zdarzeń wypadkowych. Może polegać również na wyeliminowaniu niebezpieczeństwa w celu szybkiego przywrócenia procesu pracy.

Prawidłowa organizacja stanowisk pracy na zewnątrz pomieszczeń może być przedmiotem kontroli Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Wymagania dotyczące takich stanowisk są jednak dość ogólne. Ma to znaczenie zarówno dla inspektorów PIP, jak i dla kontrolowanych pracodawców.

Z jednej strony ogólny charakter przepisów może ograniczać możliwości inspektora w zakresie kwestionowania nieprawidłowości w organizacji stanowisk pracy.

Z drugiej strony daje pracodawcy możliwość przedstawienia argumentów na obronę przyjętych rozwiązań. Może on korzystać z tej możliwości:

• na etapie wnoszenia zastrzeżeń do protokołu kontroli PIP;
• w ramach procedury odwoławczej od decyzji inspektora pracy.

Oznacza to, że ogólny charakter wymagań dotyczących organizacji stanowisk pracy na zewnątrz pomieszczeń może mieć istotne znaczenie zarówno podczas kontroli, jak i przy kwestionowaniu jej ustaleń. 

Opuszczenie stanowiska pracy w razie zagrożenia to ważny element bezpieczeństwa pracowników wykonujących obowiązki na zewnątrz pomieszczeń. Przepisy wymagają zapewnienia możliwości szybkiego opuszczenia stanowiska lub udzielenia pracownikowi szybkiej pomocy, nie precyzują jednak, jakie sytuacje należy uznać za niebezpieczeństwo.

Dlatego warto na poziomie zakładu pracy doprecyzować, jakie zagrożenia mogą uzasadniać przerwanie pracy i szybkie opuszczenie stanowiska. Należy również pamiętać, że system udzielania pierwszej pomocy powinien obejmować także stanowiska znajdujące się na zewnątrz pomieszczeń. 

Przepisy BHP wymagają, aby pracownik miał możliwość szybkiego opuszczenia stanowiska pracy na zewnątrz pomieszczeń w razie niebezpieczeństwa. Nie określają jednak szczegółowo, jakie sytuacje należy uznać za takie niebezpieczeństwo. 

Niekoniecznie. Pojęcie niebezpieczeństwa użyte w omawianych przepisach nie musi ograniczać się wyłącznie do bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia. Właściwe wydaje się zatem doprecyzowanie takich sytuacji na poziomie zakładu pracy. 

Tak. Niebezpieczeństwem uzasadniającym przerwanie pracy i szybkie opuszczenie stanowiska mogą być skrajne warunki atmosferyczne, którym w danej chwili nie można przeciwdziałać za pomocą dotychczasowych środków technicznych i organizacyjnych. 

Nie musi tak być. Można przyjąć, że szybka pomoc obejmuje również wyeliminowanie niebezpieczeństwa w celu przywrócenia procesu pracy. Niezależnie od tego system pierwszej pomocy w razie wypadków powinien obejmować także stanowiska pracy znajdujące się na zewnątrz pomieszczeń. 

Wersja audio została wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.