Czy służba BHP może zgłosić wypadek do PIP i prokuratury?

Kwalifikowane formy wypadków – takie jak wypadek ciężki, zbiorowy oraz śmiertelny – są badane przez inspektorów pracy oraz prokuratora. Aby przedstawiciele tych instytucji mogli przeprowadzić postępowanie, muszą posiadać informację o zdarzeniu pochodzącą od podmiotu zatrudniającego poszkodowanego, a nie z mediów czy innych źródeł nieoficjalnych.

Czytaj także: Niezwłoczne zawiadomienie o wypadku PIP – od kiedy liczyć termin?>>>

W części przypadków wypadek przy pracy pozostaje w relacji między pracodawcą, zespołem powypadkowym oraz poszkodowanym. Inaczej jest jednak w sytuacji, gdy mamy do czynienia z wypadkiem ciężkim, śmiertelnym albo zbiorowym. Takie zdarzenia podlegają zgłoszeniu do właściwego okręgowego inspektora pracy oraz prokuratury.

Obowiązek zgłoszenia wypadku do PIP i prokuratury dotyczy zatem wyłącznie tzw. kwalifikowanych form wypadków.

Czytaj także: Kiedy i kto ma obowiązek zgłoszenia wypadku do PIP oraz Prokuratury?>>>

Z przepisów ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wynika, że:

• wypadek śmiertelny to wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku,
• wypadek ciężki to wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej, inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia naruszający podstawowe funkcje organizmu, choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita albo częściowa niezdolność do pracy w zawodzie, a także trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała,
• wypadek zbiorowy to wypadek, któremu – w wyniku tego samego zdarzenia – uległy co najmniej dwie osoby.

Z przywołanych przepisów wynika, że podmiotem właściwym do zgłoszenia wypadku jest pracodawca. Definicję pracodawcy zawiera art. 3 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim pracodawcą jest jednostka organizacyjna – nawet jeśli nie posiada osobowości prawnej – a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

W przypadku mniejszych pracodawców kwestia zgłoszenia nie budzi wątpliwości. Tam, gdzie pracodawca jest jednocześnie osobą kierującą zakładem pracy, realizuje zadania służby BHP i odpowiada za sprawy kadrowe, to on dokonuje zawiadomienia właściwych organów.

Czytaj także: Zawiadomienie PIP oraz prokuratury o wypadku przy pracy pracownika tymczasowego>>>

Sytuacja komplikuje się w przypadku większych organizacji. Powstaje wówczas pytanie, czy pracodawca musi osobiście zgłaszać wypadek ciężki, śmiertelny lub zbiorowy do PIP i prokuratury.

Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy odwołać się do art. 31 Kodeksu pracy. Z przepisu tego wynika, że za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności z zakresu prawa pracy dokonuje:

• osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo
• inna wyznaczona do tego osoba.

Zasadę tę stosuje się odpowiednio także do pracodawcy będącego osobą fizyczną, jeżeli nie dokonuje on osobiście takich czynności.

Jeżeli przyjąć, że zgłoszenie wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego do PIP i prokuratury jest czynnością z zakresu prawa pracy – a obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu pracy – należy uznać, że pracodawca może wyznaczyć inną osobę do dokonania zawiadomienia.

Oznacza to, że obowiązek zgłoszenia wypadku nie musi być realizowany wyłącznie osobiście przez pracodawcę, o ile została wyznaczona osoba uprawniona do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy.

Jak wskazano wcześniej, zgłoszenie wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego do PIP i prokuratury jest czynnością wynikającą z przepisów prawa pracy. Skoro więc – zgodnie z art. 31 Kodeksu pracy – czynności z zakresu prawa pracy mogą być dokonywane przez osobę wyznaczoną przez pracodawcę, należy przyjąć, że możliwe jest delegowanie tej czynności.

W praktyce oznacza to, że pracodawca może upoważnić inną osobę do dokonania zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy oraz prokuratora. Obowiązek zgłoszenia nadal obciąża pracodawcę jako podmiot, jednak techniczne wykonanie czynności może zostać powierzone osobie wyznaczonej.

Kluczowe jest zatem rozróżnienie pomiędzy:

• podmiotem, na którym spoczywa obowiązek prawny,
• osobą faktycznie dokonującą zgłoszenia w imieniu pracodawcy.

To rozróżnienie ma istotne znaczenie w większych organizacjach, gdzie struktura zarządzania powoduje, że czynności z zakresu prawa pracy są realizowane przez wyznaczonych przedstawicieli pracodawcy.

W praktyce często pojawia się pytanie, czy to właśnie służba BHP powinna dokonywać zgłoszenia wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego do PIP i prokuratury.

Rozporządzenie w sprawie służby BHP wśród zadań pracowników tej służby wymienia w szczególności:

• udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy,
• opracowywanie wniosków wynikających z badania przyczyn i okoliczności wypadków oraz zachorowań na choroby zawodowe,
• kontrolę realizacji tych wniosków.

Zakres ten dotyczy jednak udziału w postępowaniu powypadkowym. Czym innym jest uczestnictwo w pracach zespołu powypadkowego, a czym innym formalna czynność polegająca na zawiadomieniu właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora.

Nie ma zatem bezpośrednich podstaw prawnych, aby automatycznie przyjąć, że to pracownik służby BHP powinien dokonywać zgłoszenia. Służba BHP może współpracować z osobą wyznaczoną do dokonania zawiadomienia i wspierać ją merytorycznie, jednak samo zgłoszenie wypadku do PIP i prokuratury wymaga umocowania do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy.

Oznacza to, że odpowiedź na pytanie, czy służba BHP może zgłosić wypadek do PIP i prokuratury, zależy od tego, czy została wyznaczona przez pracodawcę do wykonywania czynności z zakresu prawa pracy.Sam fakt pełnienia funkcji w służbie BHP nie stanowi wystarczającej podstawy do dokonania zawiadomienia.

Nie. Może wyznaczyć inną osobę do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy, jednak obowiązek prawny nadal spoczywa na pracodawcy.

Nie. Sam fakt pełnienia funkcji w służbie BHP nie oznacza uprawnienia do dokonania zgłoszenia.

Wypadek ciężki, śmiertelny oraz zbiorowy, a także inne zdarzenie związane z pracą, które wywołało takie skutki i może zostać uznane za wypadek przy pracy.

Tak, ale tylko wtedy, gdy została wyznaczona przez pracodawcę do wykonywania czynności z zakresu prawa pracy.

Wersja audio została wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.