Poleć znajomemu

Jak prawidłowo zrealizować obowiązek zapewnienia posiłków profilaktycznych?

Mimo uregulowania zagadnień związanych z zapewnieniem posiłków profilaktycznych w przepisach wykonawczych do Kodeksu pracy, tradycyjnie pojawiają się wątpliwości które wynikają z chęci i potrzeby „ułatwienia życia” zarówno pracodawcom, jak i pracownikom. Warto spróbować rozstrzygnąć niektóre problemy ponieważ przepisy regulujące obowiązki związane z zapewnianiem posiłków profilaktycznych znajdują się wśród zainteresowań kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.

Jak wiemy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów zobowiązują pracodawcę do zapewnienia pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych nieodpłatnych posiłków – wydawanych ze względów profilaktycznych.

Uwaga!

Posiłki nie mogą być dowolne. Posiłek profilaktyczny powinien być jednym daniem gorącym zawierającym około:

  • 50-55% węglowodanów,
  • 30-35 % tłuszczów,
  • 15 % białek

oraz posiadać wartość kaloryczną około 1000 kcal.

Czasem z obowiązku wydawania posiłków wyręczy pracodawcę bar mleczny.

Zapewnienie posiłku profilaktycznego, który powinien spełniać powyższe parametry to często spore wyzwanie organizacyjne dla pracodawcy. Uwzględniając możliwe problemy logistyczne związane z zapewnianiem pracownikom posiłków profilaktycznych zapewnianiem pracownikom posiłków profilaktycznych, warto wiedzieć, że tam gdzie pracodawca nie ma możliwości wydawania posiłków ze względu na rodzaj wykonywanej pracy przez pracownika lub ze względów organizacyjnych, wówczas powinien zapewnić albo:

  • korzystanie z takich posiłków w punktach gastronomicznych
  • możliwość przyrządzania posiłków przez pracownika we własnym zakresie – z otrzymanych produktów.

Oznacza to, że względy organizacyjne lub związane z rodzajem wykonywanej pracy mogą przekształcić obowiązek wydania posiłku przez pracodawcęobowiązek wydania posiłku przez pracodawcę w obowiązek zapewnienia możliwości skorzystania z posiłku w punktach gastronomicznych lub stworzenia warunków umożliwiających samodzielne przygotowanie posiłku – z produktów przez pracodawcę nieodpłatnie udostępnionych.

Ważne

W przypadku gdy pracodawca ustali, że zapewnienie posiłków profilaktycznych będzie odbywało się za pośrednictwem punktów gastronomicznych, wówczas należy przyjąć, że punkty takie powinny oferować posiłki o zbliżonych parametrach kalorycznych oraz w zakresie proporcji składników odżywczych jakie wynikają z rozporządzenia – w przeciwnym razie nie będzie możliwości uznania, że posiłek wpisuje się w definicję posiłku profilaktycznego.

Czasem pracownik sam sobie przygotuje posiłek a pracodawca zrobi tylko zakupy.

W przypadku gdy pracodawca zdecyduje się na jedno z powyższych alternatywnych rozwiązań jakim jest umożliwienie samodzielnego przyrządzenia posiłku z produktów przez siebie udostępnionych, powinien udostępnić nie tylko same produkty ale i infrastrukturę umożliwiającą przygotowanie posiłku. Wiąże się to z obowiązkiem zapewnienia odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych – zarówno w ramach procesu samodzielnego przyrządzania posiłku jak również jego spożywania.

Produkty psujące się w pokojowej temperaturze powinny być przechowywane w lodówce. Niezbędna wydaje się również kuchenka – skoro przepisy wyraźnie wskazują na posiłki gorące, które tym samym nie powinny mieć temperatury otoczenia.

Ważne

Należy przyjąć, że zapewnienie właściwej infrastruktury powinno uwzględniać liczbę zatrudnionych oraz rozkład ich czasu pracy, z uwzględnieniem przerw na spożywanie posiłków.

Niedopuszczalną sytuacją, która może nosić znamiona dyskryminacji będzie zapewnienie infrastruktury na poziomie niewystarczającym, która umożliwi samodzielne przygotowanie posiłków profilaktycznych tylko niektórym pracownikom.

Kanapki nie spełnią roli posiłku profilaktycznego.

Bardzo czeto w głowach pracodawców rodzi się pomysł aby alternatywą dla posiłku profilaktycznego mogą były kanapki, przekazane przykładowo przed rozpoczęciem pracy. Pomysł ten jednak nie realizuje obowiązku pracodawcy zapewnienia posiłków profilaktycznych pracownikom.

Ważne

Posiłek profilaktyczny to nie tylko wspomniana wcześniej właściwa podaż kalorii i proporcje składników odżywczych – co mogą formalnie gwarantować kanapki – ale również odpowiednia temperatura – w przepisach mowa o „jednym daniu gorącym”.

Tak więc, kanapki, zimne nóżki oraz podobne „przekąski” przekazane przez pracodawcępodobne „przekąski” przekazane przez pracodawcę przed lub na początku rozpoczęcia pracy nie wpisują się w pojęcie „dania gorącego”.

Przez wypłatę ekwiwalentu za posiłki profilaktyczne pracodawca nie wywiąże się z obowiązku.

Należy pamiętać, że pracownicy nie mają prawa do ekwiwalentu pieniężnego za posiłki profilaktycznepracownicy nie mają prawa do ekwiwalentu pieniężnego za posiłki profilaktyczne. Tym samym pracodawcy mogą mieć wątpliwości, jak w takim wypadku przedstawia się możliwość zapewnienia posiłku profilaktycznego za pośrednictwem punktów gastronomicznych. Odnosząc się do powyższego problemu należy przyjąć, że opłacanie usług realizowanych przez punkty gastronomiczne w żadnym razie nie wiąże się z wypłatą ekwiwalentu pieniężnego za posiłki. Czym innym jest bowiem ekwiwalent – który obejmowałby koszty zapewnienia posiłków, w tym ich wydania, które mogłyby być przeznaczane przez pracowników na dowolny cel – a czym innym opłata skierowana bezpośrednio na zakup posiłków profilaktycznych w punktach gastronomicznych.

Autor: 

Sebastian Kryczka

prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania