Ostateczny termin na złożenie sprawozdania o warunkach pracy – 15 luty.

Zgodnie z formularzem Z-10 termin przekazania sprawozdania upływa 15 lutego 2026 r.. Ponieważ dzień ten przypada w niedzielę, zastosowanie ma art. 115 Kodeksu cywilnego. 

Podstawa prawna przesunięcia terminu Art. 115 Kodeksu cywilnego:
„Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy albo na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.” Oznacza to, że mimo wskazania w formularzu daty 15 lutego 2026 r., faktyczny termin złożenia Z-10 do GUS upływa 16 lutego 2026 r. 

Obowiązek przekazania druku Z-10 wynika z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej. Przepis ten nakłada na podmioty objęte programem badań statystycznych statystyki publicznej obowiązek przekazywania danych w zakresie i terminach określonych przez Główny Urząd Statystyczny. 

Sprawozdanie Z-10 składają jednostki, które zostały objęte badaniem statystycznym przez GUS. Obowiązek nie dotyczy automatycznie wszystkich pracodawców – dotyczy wyłącznie podmiotów wskazanych przez urząd statystyczny. Jeżeli jednostka otrzymała informację o obowiązku sprawozdawczym (np. poprzez Portal Sprawozdawczy GUS), powinna przekazać dane w wymaganym zakresie i terminie. 

Formularz przekazuje się wyłącznie elektronicznie poprzez Portal Sprawozdawczy GUS. Druk zawiera:

• dane identyfikacyjne jednostki (m.in. REGON) oraz 
• informacje dotyczące zatrudnienia i zagrożeń występujących w zakładzie pracy. 

Tak. Dane zbierane w formularzu podlegają bezwzględnej ochronie zgodnie z zasadą tajemnicy statystycznej (art. 10 ustawy o statystyce publicznej). Informacja o tej ochronie znajduje się również w treści formularza Z-10. 

Oznacza to, że przekazane dane:

• nie są udostępniane w sposób pozwalający na identyfikację konkretnego podmiotu, 
• są wykorzystywane wyłącznie do celów statystycznych. 

Formularz obejmuje dane o pracownikach zatrudnionych w warunkach przekroczenia dopuszczalnych norm (NDS/NDN) oraz informacje o działaniach ograniczających zagrożenia. Za stanowiska zagrożone uznaje się te, na których występują przekroczenia norm – nawet jeśli stosowane są środki ochrony indywidualnej. 

Sprawozdanie Z-10 dotyczy pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia czynnikami szkodliwymi, niebezpiecznymi oraz uciążliwymi dla zdrowia. Formularz obejmuje dane według stanu na dzień 31 grudnia roku sprawozdawczego. 

W Z-10 do GUS wykazuje się zarówno: 

• liczbę pracowników zatrudnionych w warunkach przekroczenia dopuszczalnych norm, 
• jak i działania podjęte w celu ograniczenia lub wyeliminowania zagrożeń, 
• a także dane dotyczące oceny ryzyka zawodowego. 

Za stanowiska pracy w warunkach zagrożenia uznaje się te, na których występują czynniki szkodliwe w stężeniu lub natężeniu przekraczającym obowiązujące normy (NDS, NDN oraz inne określone przepisami), nawet jeśli zastosowano środki ochrony indywidualnej. Oznacza to, że samo stosowanie ŚOI nie eliminuje obowiązku wykazania stanowiska jako zagrożonego, jeżeli pomiary wykazały przekroczenia norm.

Formularz dzieli zagrożenia na trzy główne grupy: 

1. Zagrożenia czynnikami związanymi ze środowiskiem pracy

Obejmują m.in.:

• substancje chemiczne (w tym rakotwórcze i mutagenne), 
• pyły (zwłókniające, rakotwórcze, inne), 
• hałas, 
• drgania mechaniczne (wibracje), 
• mikroklimat gorący i zimny, 
• promieniowanie (jonizujące, laserowe, nadfioletowe, podczerwone, widzialne), 
• pole elektromagnetyczne, 
• czynniki biologiczne.

2. Zagrożenia związane z uciążliwością pracy 

Dotyczą stanowisk, na których występuje m.in.: 

• nadmierne obciążenie fizyczne, 
• niedostateczne oświetlenie stanowisk pracy, 
• inne czynniki powodujące uciążliwość. 

3. Zagrożenia czynnikami mechanicznymi związanymi z maszynami szczególnie niebezpiecznymi 

Dotyczą pracy przy maszynach wymienionych w przepisach dotyczących zasadniczych wymagań dla maszyn, gdzie istnieje ryzyko urazu wynikające z kontaktu z elementami niebezpiecznymi. 

W dziale 1 każdą osobę wykazuje się tyle razy, na ile czynników szkodliwych jest narażona. 

Natomiast w dziale 2 pracownika wykazuje się tylko jeden raz – według czynnika przeważającego. 

Ta różnica ma kluczowe znaczenie przy prawidłowym wypełnianiu Z-10 do GUS. 

Formularz Z-10 do GUS składa się z trzech zasadniczych działów. Każdy z nich dotyczy innego zakresu informacji: 

• zagrożeń, 
• pracowników oraz 
• działań profilaktycznych. 

Dane wykazuje się według stanu na dzień 31 grudnia roku sprawozdawczego. Poniżej omówienie poszczególnych części formularza. 

W Dziale 1 wykazuje się stanowiska pracy, na których występują przekroczenia obowiązujących norm (NDS, NDN lub innych określonych przepisami), nawet jeśli stosowane są środki ochrony indywidualnej. 

Co należy wykazać? 

W tabeli wskazuje się: 

1. liczbę pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia, 
2. osoby, wobec których zagrożenia: 

• zlikwidowano, 
• ograniczono, 
• ujawniono, 

stan na dzień 31 grudnia. 

Formularz wyróżnia trzy główne grupy: 

• Zagrożenia środowiskowe (np. substancje chemiczne, pyły, hałas, promieniowanie, mikroklimat, pole elektromagnetyczne, czynniki biologiczne). 
• Zagrożenia związane z uciążliwością pracy (np. nadmierne obciążenie fizyczne, niedostateczne oświetlenie). 
• Zagrożenia mechaniczne związane z maszynami szczególnie niebezpiecznymi.

Grupy zagrożeń w Dziale 1 

Dział 2 dotyczy liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia według stanu na dzień 31 grudnia. 

Zależność między Działem 1 a 2 

Formularz zawiera wyraźne zależności między danymi w obu działach. Jeżeli w Dziale 2 wykazano osoby zagrożone, odpowiednie wartości muszą być wykazane również w Dziale 1 (stan na dzień 31 grudnia). 

Brak spójności między działami jest jedną z najczęstszych przyczyn błędów w Z-10 do GUS.

Dział 3 dotyczy działań podejmowanych w danym roku sprawozdawczym w zakresie oceny i ograniczania ryzyka zawodowego. 

Należy wykazać: 

1. liczbę osób, dla których przeprowadzono ocenę ryzyka zawodowego, 
2. liczbę osób, dla których wyeliminowano lub ograniczono ryzyko,
3. rodzaj zastosowanych środków: 

• technicznych,
• organizacyjnych, 
• ochrony indywidualnej. 

Obowiązek oceny ryzyka zawodowego wynika z art. 226 Kodeksu pracy, co zostało wskazane w objaśnieniach do formularza. 

Prawidłowe wypełnienie Z-10 do GUS wymaga zachowania spójności danych między działami formularza oraz właściwego rozumienia zasad wykazywania pracowników i zagrożeń. Poniżej najczęstsze błędy popełniane przy sporządzaniu sprawozdania. 

1. Wielokrotne lub nieprawidłowe liczenie pracowników. 

W Dziale 1 pracownika wykazuje się tyle razy, na ile czynników szkodliwych jest narażony. Natomiast w Dziale 2 tę samą osobę wykazuje się tylko jeden raz – według czynnika przeważającego. 

Błąd polega na: 

• wykazywaniu pracownika wielokrotnie w Dziale 2,
• niespójności między liczbą osób w Dziale 1 i Dziale 

2. Brak spójności między Działem 1 a Działem 2. 

Formularz wskazuje wyraźne zależności między danymi w obu działach. Jeżeli w Dziale 2 wykazano osoby zagrożone, odpowiednie wartości muszą zostać odzwierciedlone w Dziale 1 (stan na 31 grudnia). 

Częsty błąd: 

wykazanie osób w Dziale 2 bez wykazania odpowiednich zagrożeń w Dziale 1. 

3. Mylenie pojęć „zlikwidowano” i „ograniczono”. 

W Dziale 1 należy rozróżnić: 

• zagrożenia zlikwidowane lub ograniczone do poziomu zgodnego z normą, 
• zagrożenia ograniczone, ale nadal przekraczające normę. 

Błąd: 

wykazywanie jako „zlikwidowane” sytuacji, w której poprawa nastąpiła, ale normy nadal są przekroczone. 

4. Nieuwzględnienie nowo ujawnionych zagrożeń. 

W rubryce dotyczącej zagrożeń ujawnionych należy wykazać m.in.: 

• osoby zatrudnione przy nowo uruchomionych technologiach, 
• osoby zatrudnione na stanowiskach, gdzie po raz pierwszy stwierdzono zagrożenia. 

Pomijanie tych danych prowadzi do zaniżenia rzeczywistej skali zagrożeń. 

5. Nieprawidłowe wykazanie liczby zatrudnionych. 

W formularzu należy wykazać liczbę zatrudnionych (bez właścicieli) według stanu na 31 grudnia. 

Błędy pojawiają się, gdy: 

• uwzględnia się osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne w tej sekcji, 
• nieprawidłowo wlicza się właścicieli lub współwłaścicieli. 

6. Wykazywanie stanowiska jako bezpiecznego mimo przekroczeń.

Jeżeli pomiary wykazały przekroczenie NDS/NDN, stanowisko należy wykazać jako zagrożone – nawet jeśli stosowane są środki ochrony indywidualnej. 

Stosowanie ŚOI nie zwalnia z obowiązku wykazania przekroczeń. 

Niewykonanie obowiązku sprawozdawczego może skutkować karą grzywny na podstawie ustawy o statystyce publicznej. Dotyczy to zarówno braku przekazania danych, jak i przekazania informacji niezgodnych ze stanem faktycznym.

W pozycji „Liczba zatrudnionych (bez właścicieli) według stanu w dniu 31 XII” nie uwzględnia się osób zatrudnionych na umowę zlecenie ani umowę o dzieło. Wynika to wprost z objaśnień do formularza Z-10. 

W przypadku wątpliwości dotyczących wykazywania osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, warto skonsultować interpretację z właściwym urzędem statystycznym. 

Nie. Formularz Z-10 składają do GUS wyłącznie podmioty objęte programem badań statystycznych, które zostały wskazane przez GUS jako zobowiązane do przekazania danych. 

Tak. Formularz Z-10 przekazuje się wyłącznie poprzez Portal Sprawozdawczy GUS. 

Z-10 do GUS to obowiązkowe sprawozdanie dotyczące pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia czynnikami szkodliwymi, niebezpiecznymi i uciążliwymi dla zdrowia. Obowiązek jego złożenia wynika z ustawy o statystyce publicznej i dotyczy podmiotów objętych programem badań statystycznych. 

Termin przekazania formularza za 2025 rok upływa 15 lutego 2026 r., a ponieważ dzień ten przypada w niedzielę – ostateczny termin to 16 lutego 2026 r. 

Przed złożeniem sprawozdania warto: 

• zweryfikować aktualność pomiarów środowiska pracy, 
• sprawdzić spójność danych między działami formularza, 
• upewnić się, że prawidłowo wykazano liczbę zatrudnionych, 
• przeanalizować dane z oceny ryzyka zawodowego. 

Prawidłowo przygotowane Z-10 do GUS pozwala uniknąć błędów formalnych i ewentualnych konsekwencji prawnych.