Egzoszkielety w BHP – realna poprawa ergonomii czy tylko technologiczny gadżet?

W odpowiedzi na te wyzwania coraz częściej pojawiają się technologie wspierające ergonomię pracy, w tym rozwiązania, które jeszcze niedawno kojarzyły się głównie z filmami science fiction – egzoszkielety mechaniczne.

Egzoszkielety to zewnętrzne konstrukcje mechaniczne lub bioniczne zakładane na ciało, których zadaniem jest wspomaganie układu mięśniowo-szkieletowego poprzez odciążenie stawów i mięśni oraz zmniejszenie obciążeń działających na organizm podczas pracy.

Warto zauważyć, że egzoszkielety stosowane dziś w środowisku pracy wywodzą się z badań i rozwiązań rozwijanych w rehabilitacji neurologicznej i ortopedycznej. W medycynie służą m.in. do wspierania chodu u pacjentów z uszkodzeniem rdzenia kręgowego, rehabilitacji po udarach czy odciążania kończyn w terapii pourazowej.

W przemyśle zaadaptowano tę ideę do odciążania ciała zdrowego pracownika, tak by ograniczyć przeciążenia powstające przy powtarzalnych zadaniach lub pracy z ciężarami. Kluczowa różnica polega na tym, że w BHP celem nie jest rehabilitacja uszkodzonego układu, lecz profilaktyka urazów i przeciążeń.

Egzoszkielety działają jak zewnętrzne „mięśnie pomocnicze” – przejmują część obciążeń i odciążają najbardziej narażone partie ciała, takie jak barki, ramiona czy odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Mogą wspierać pracownika podczas podnoszenia, długotrwałego utrzymywania narzędzi lub wykonywania czynności w wymuszonych pozycjach, np. podczas prac instalacyjnych czy malowania sufitów.

Egzoszkielet nie zastępuje pracy człowieka, lecz wspiera jego naturalne ruchy, zmniejszając zmęczenie mięśni i ograniczając ryzyko przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego. Poprawia ergonomię i komfort pracy, co może skrócić czas wykonywania zadań i zmniejszyć liczbę przerw.

W specyfikacjach takich urządzeń często pojawia się parametr maksymalnego wspomagania, podawany w jednostce kgf (kilogram-siła). Warto podkreślić, że nie jest to masa, lecz jednostka siły.

1 kgf odpowiada sile ciężaru około 1 kg. Przykładowo wartość 20 kgf oznacza, że egzoszkielet może przejąć część obciążenia odpowiadającą ciężarowi około 20 kg, co w praktyce może znacząco odciążyć mięśnie podczas pracy.

Na rynku dostępne są różne typy egzoszkieletów pasywnych, wykonywanych m.in. ze stopów aluminium oraz materiałów syntetycznych. W zależności od konstrukcji mogą one:

• wspierać kończyny górne podczas pracy nad głową (np. przy montażu lub instalacjach),

• stabilizować odcinek lędźwiowy podczas podnoszenia i przenoszenia,

• oferować różny poziom wspomagania, np. w zakresie od ok. 7 kgf do 20 kgf.

Przykładowymi rozwiązaniami tego typu są modele EXORS-4 (wspomaganie do 7 kgf) oraz EXORS-9 (wspomaganie do 20 kgf) marki REIS, przeznaczone do różnych scenariuszy obciążeniowych.

Z perspektywy BHP egzoszkielety mogą stanowić element wspierający ergonomię stanowisk pracy, szczególnie tam, gdzie nie da się całkowicie wyeliminować obciążeń fizycznych. Ich stosowanie może przyczyniać się do zmniejszenia zmęczenia oraz ograniczenia ryzyka urazów przeciążeniowych.

Jednocześnie należy pamiętać, że egzoszkielety nie zastępują podstawowych działań profilaktycznych, takich jak właściwa organizacja pracy, szkolenia, rotacja zadań czy mechanizacja transportu wewnętrznego. Powinny być traktowane jako uzupełnienie kompleksowego podejścia do ergonomii.

Jak obliczyć jaką siłę wykorzystuje pracownik, aby zapoczątkować ruch przedmiotu?>>>