O skuteczności, efektach i ekonomicznym aspekcie programów prewencyjnych PIP

Już na początku swojego wystąpienia Roman Giedrojć , Główny Inspektor pracy, referując – 25 stycznia br. – Komisji ds. Kontroli Państwowej realizację działań prewencyjnych PIP w latach 2013-2015, podkreślał, że osiągnięcie poprawy bezpieczeństwa pracy wymaga partnerskiego udziału wszystkich stron stosunku pracy.

Podkreślał też, że przekazywanie wiedzy, przekonywanie oraz wypracowanie właściwych postaw wśród pracodawców i pracowników to jeden ze skutecznych środków zapobiegania zagrożeniom w środowisku pracy.

„Chociaż, jak wiadomo przekonywanie i namawianie na podjęcie określonych działań przez inspektora podczas wizyty w zakładzie nie ma takiej mocy sprawczej jak kontrola. Jednak przekonywanie bywa znacznie trwalsze niż przymus. Perswazja, informacja i edukacja oraz będąca ich wynikiem współpraca może być bardzo skuteczna, zwłaszcza w dłuższej perspektywie czasu.” –przekonywał Roman Giedrojć.

W ciągu ostatnich lat wśród programów prewencyjnych prowadzonych przez PIP, cztery z nich skierowane były do pracodawców prowadzących mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, przy uwzględnieniu branż wysokiego ryzyka zawodowego. Chodzi o programy:

• Zdobądź Dyplom PIP (dla mikro przedsiębiorców zatrudniających do 9 pracowników),
• Zarządzanie bezpieczeństwem pracy – prewencja wypadkowa (dla przedsiębiorstw i pracodawców zatrudniających do 50 osób),
• program prewencyjny dla zakładów budowlanych - Budowa. STOP wypadkom! (dla przedsiębiorstw zatrudniających do 50 osób) oraz
• program prewencyjny dla zakładów usług leśnych, wykonujących prace z zakresu pozyskiwania i zrywki drewna na rzecz Lasów Państwowych.

Pozostałe programy zakładały możliwość udziału wszystkich pracodawców, niezależnie od wielkości zatrudnienia czy skali zagrożeń. Wśród nich znajdujemy pogramy dotyczące m.in.: minimalnych wymagań bhp przy użytkowaniu maszyn oraz przeciwdziałania negatywnym skutkom stresu oraz innym czynnikom psychospołecznym.

W trakcie programu prewencyjnego „Zdobądź Dyplom PIP” pracodawcy w procesie naprawczym najczęściej przeprowadzili w zakresie bhp działania związane z:

• opracowaniem ryzyka zawodowego i instrukcji bhp,
• szkoleniami bhp,
• przeglądem ochron indywidualnych,
• modernizacją zakładów pracy, w tym usunięciem ubytków posadzek, prawidłowym rozmieszczeniem stanowisk pracy, kapitalnym remontem budynków.
• większym nadzorem nad bezpieczeństwem i higieną pracy oraz częstszą kontrolą
• poprawą oświetlenia,
• zatrudnieniem socjalistów ds. bhp.

Uczestnicy programu dla branży budowlanej przy pomocy inspektorów pracy opracowali instrukcje bezpiecznego wykonywania robót, dokonywali doboru środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, adekwatnych do stwierdzonych zagrożeń.

Uczestnicy programu dotyczącego prewencji wypadkowej najczęściej uzupełniali lub aktualizowali ocenę ryzyka zawodowego, modernizowali park maszynowy oraz organizowali dodatkowe szkolenia podnoszące kompetencje pracowników.  

W 2015 r. specjaliści PIP w ramach programu przeciwdziałania negatywnym skutkom stresu oraz innym czynnikom psychospołecznym w miejscy pracy, przeprowadzili aż 131 szkoleń w których uczestniczyło:

• 317 pracodawców,
• ponad 3,4 tys. pracowników,
• 119 organizacji związkowych,
• 364 społecznych inspektorów pracy,
• 117 przedstawicieli służb mundurowych i medycznych.

Uczestnikom szkoleń wyjaśniono prawne aspekty zjawisk mobbingu, dyskryminacji, molestowania oraz wskazano sposoby im zapobiegania.

Zdaniem szefa PIP, najbardziej obiektywną i najpewniejszą metodą oceny skuteczności działań prewencyjnych są kontrole audytowe, które stanowią ostatni etap realizowanych programów. Są one również okazją, by się upewnić, że samokontrola ze strony pracodawcy została przeprowadzona poprawnie, a pracownicy mają zapewnione bezpieczne warunki pracy.

W latach 2013-2015 do trzech pierwszych programów prewencyjnych przystąpiło 4591 pracodawców, a 2579 spośród nich ukończyło je, przechodząc pozytywnie kontrolę audytową. W minionym roku kontrole sprawdzające przeprowadzono w 1460 zakładach pracy, co oznacza, że 75 % uczestników programów poddało się weryfikacji w zakresie dostosowania zakładów do obowiązujących przepisów. Większość kontrolowanych podmiotów została oceniona pozytywnie.

W programie dotyczącym prewencji wypadkowej i „Zdobądź Dyplom PIP” pozytywnym wynikiem ukończyło się około 71 kontroli audytowych. W programie budowlanym i maszynowym około 62% kontroli audytowych. A w programie dla zakładów usług leśnych pozytywną ocenę z kontroli audytowych uzyskało ponad 80 %.

Reasumując szef PIP podkreślał przed Komisją, iż prowadzenie programów prewencyjnych jest istotne i potrzebne ze względu na ich komplementarną funkcję w stosunku do kontrolnej działalności PIP.

„Właściwy dobór tematyki i adresatów działań prewencyjnych wpływa wyraźnie na poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy wśród uczestników programów. Co więcej poprawa ta jest trwała i w większości przypadków udział w programie prewencyjnym PIP daje rękojmię utrzymania zadowalającego stanu bezpieczeństwa pracy w zakładach pracy uczestniczących w programie.” – mówił Giedrojć.

Główny Inspektor Pracy zwrócił również uwagę na ekonomiczny aspekt programów prewencyjnych. – „Możliwość udziału w programach prewencyjnych PIP jest dla wielu przedsiębiorców i pracodawców okazją do poprawy warunków pracy w zakładach prac w sposób nieskomplikowany i przy stosunkowo niewielkich kosztach. Bezpłatne szkolenia ofererowane przez PIP dają szansę zdobycia wiedzy o obowiązkach osób zarządzających pracownikami i sposobach zapewnienia im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wskazówki udzielne przez inspektorów PIP w trakcie szkoleń i wizyt w zakładach pracy pozwalają zdiagnozować miejsca o największych zagrożeniach wypadkowych, a dzięki przykładom dobrych praktyce obniżają poziom tych zagrożeń w sposób szybki i mało kosztowny.” – zaznaczył przed Komisją ds. Kontroli Państwowej szef PIP. 

Źródło: http://www.sejm.gov.pl