Poleć znajomemu

Klawiatura ergonomiczna jako wyposażenie stanowiska komputerowego pracy– czy to zgodne z bhp

W skład podstawowego wyposażenia stanowiska komputerowego wchodzi klawiatura. Pracodawca nie ma możliwości dostarczenia klawiatury dowolnej – powinna ona spełniać wymagania określone w rozporządzeniu w sprawie bhp na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Na rynku oferowane są rozmaite konstrukcje, w tym tzw. klawiatury ergonomiczne. Czy pracodawca może wyposażyć pracowników w tego typu rozwiązania bez ryzyka, że zakwestionuje to inspektor pracy?

Rolą pracodawcy jest wyposażenie pracownika w narzędzia pracy korespondujące z zakresem obowiązków. Pracownicy wykonujący szeroko rozumiane prace biurowe, wykonują swe zadania z wykorzystaniem komputera. Specyfika stanowisk komputerowych pracy uregulowana jest w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. z 1998 r. nr 148, poz. 973).

Na gruncie przywołanego aktu prawnego, stanowisko komputerowe stanowi przestrzeń pracy wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, w ramach którego można wyróżnić:

  • wyposażenie podstawowe, w tym: monitor ekranowy, klawiaturę lub inne urządzenia wyjściowe, jednostkę centralną lub stację dyskietek,
  • wyposażenie dodatkowe, w tym: drukarkę, skaner, mysz, trackball,
  • wyposażenie pomocnicze, w tym: stół, krzesło, uchwyt na dokument, podnóżek.

Z powyższego zestawienia wynika, że klawiatura stanowi element wyposażenia podstawowego – niezależnie od tego, iż coraz częstszą praktyką jest sterowanie komputerem czy wprowadzanie danych przy pomocy głosu.

Jak już podkreślono na wstępie, na rynku dostępna jest bardzo szeroka oferta klawiatur. Różnią się one stosowanymi przełącznikami usytuowanymi pod kopułkami klawiszy, które mogą być mechaniczne, nożycowe lub membranowe, kolorami, fakturą, funkcjami.

Część klawiatur pozbawionych jest bloku numerycznego. Tak istotnego przy wprowadzaniu danych liczbowych, który nie ma jednak większego znaczenia przy pracach polegających wyłącznie na wprowadzaniu tekstu.

Czym różni się klawiatura ergonomiczna od zwykłej klawiatury?

Obok klawiatur wyglądających na pierwszy rzut oka „tradycyjnie", w ofercie znajdują się wspomniane klawiatury ergonomiczne. Zdecydowanie różnią się od klawiatur klasycznych ponieważ modele ergonomiczne mają specyficznie wyprofilowany kształt aby dłonie użytkownika nie były nienaturalnie wykrzywione podczas pisania. Przyjmuje się, że klawiatura ergonomiczna sprzyja naturalnemu, swobodnemu ułożeniu dłoni – co może mieć przełożenie na ograniczenie dolegliwości bólowych, na jakie często uskarżają się osoby pracujące przy komputerze.

Ważne

Należy pamiętać, że niewłaściwa pozycja rąk podczas pracy przy biurku może prowadzić do rozwijania się zespołu cieśni nadgarstka, a także do bólów w stawach rąk oraz dłoni.

Niestety przepisy bhp nic nie mówią na temat klawiatur ergonomicznych – co nie znaczy, że klawiatury ergonomicznej stosować nie można. Zasadą jest, że każda klawiatura powinna stanowić osobny element wyposażenia podstawowego stanowiska pracy. Jest to cecha wspólna każdej klawiatury, zarówno tradycyjnej, jak i ergonomicznej.

Jakie cechy powinna mieć klawiatura?

Konstrukcja klawiatury powinna umożliwiać użytkownikowi przyjęcie pozycji, która nie powodowałaby zmęczenia mięśni kończyn górnych podczas pracy. Klawiatura powinna posiadać w szczególności możliwość regulacji konta nachylenia, jak również odpowiednią wysokość – przy spełnieniu warunku, aby wysokość środkowego rzędu klawiszy alfanumerycznych z literami A, S..., licząc od płaszczyzny stołu, nie przekraczała 30 mm dla przynajmniej jednej pozycji pochylenia klawiatury.

Przyjmując, że klawiatury ergonomiczne są przejawem wyższego stopnia wtajemniczenia w stosunku do klawiatur standardowych, można uznać, że powinny wypadać lepiej w zakresie możliwości przyjęcia przez użytkownika pozycji, która nie będzie powodowała zmęczenia mięśni kończyn górnych podczas pracy.

Ważne

Jeżeli zatem klawiatura ergonomiczna spełnia wcześniej podane cechy (jakie powinna posiadać każda klawiatura komputerowa), wówczas nie ma podstaw do kwestionowania jej stosowania w procesach pracy.

Co na to PIP , jeżeli wyposażymy stanowisko komputerowe w klawiaturę ergonomiczną?

Uwzględniając powyższe, pracodawca który zdecydował się na wyposażenie pracowników w rozwiązania bardziej ergonomiczne nie powinien ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji na wypadek kontroli inspektora pracy. Należy jednak pamiętać, że każdy inspektor pracy (na nieszczęście podmiotów kontrolowanych) to niezależny organ, który ma prawo samodzielnie ocenić stan faktyczny i stosować następnie środki prawie – w przypadku problematyki bhp nakazy administracyjne. Nie można więc kategorycznie wykluczyć sytuacji, kiedy to inspektor zakwestionuje wyglądającą dość „kosmicznie” klawiaturę ergonomiczną. Jeżeli to uczyni i wyda nakaz zastąpienia jej klawiaturą tradycyjną, będzie na przysłowiowej „spalonej pozycji”. Jak najbardziej będzie można wnieść odwołanie od takiego nakazu do okręgowego inspektora pracy. Tym bardziej, że nie ma on oparcia w obowiązujących przepisach oraz zasadach ergonomii dotyczących klawiatur.

Reasumując, przy pracach wymagających wprowadzania dużej ilości tekstu stosowanie klawiatur ergonomicznych może być bardzo dobrym rozwiązaniem. Początkowe przestawianie się na wariant ergonomiczny klawiatury może wiązać się z przejściowymi trudnościami – jednak w konsekwencji powinno znaleźć to przełożenie na zredukowanie dolegliwości zdrowotnych związanych z wprowadzaniem tekstu do komputera.

Autor: 

Sebastian Kryczka

Prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania

Sebastian Kryczka

Autor: Sebastian Kryczka

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.