Postępowanie powypadkowe po rozwiązaniu umowy o pracę – co musi zrobić pracodawca?

W przeważającej większości przypadków poszkodowany, mimo wypadku przy pracy, pozostaje w stosunku pracy. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której do wypadku dochodzi w związku z ciężkim, zawinionym naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Może to skutkować rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Pojawia się wówczas pytanie, czy takie zdarzenie ma wpływ na postępowanie powypadkowe.

Z przepisu art. 15 Kodeksu pracy wynika, że obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Rozwinięciem tej zasady jest art. 207 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Powinien również chronić zdrowie i życie pracowników poprzez odpowiednią organizację pracy oraz wykorzystanie osiągnięć nauki i techniki.

W szczególności do obowiązków pracodawcy należy:

• organizowanie procesów pracy w sposób ograniczający ryzyko wypadków,
• przeciwdziałanie powstawaniu chorób zawodowych,
• zapewnienie odpowiednich warunków pracy.

Nie ma jednak możliwości całkowitego wyeliminowania ryzyka zawodowego. Oznacza to, że niezależnie od rodzaju działalności oraz formy organizacyjno-prawnej, nie można wykluczyć wystąpienia wypadku związanego z pracą.

Jeżeli zdarzenie ma charakter:

• nagły,
• wywołany przyczyną zewnętrzną,
• powodujący uraz lub śmierć,
• pozostający w związku z pracą,

wówczas zostaje zakwalifikowane jako wypadek przy pracy.

Wypadek przy pracy to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które pozostaje w związku z pracą. Brak któregokolwiek z tych elementów oznacza, że zdarzenie nie spełnia definicji wypadku przy pracy.

Wystąpienie wypadku przy pracy obliguje pracodawcę do powołania zespołu powypadkowego, który prowadzi postępowanie powypadkowe. Poszkodowany ma zagwarantowany czynny udział w tym postępowaniu.

W szczególności:

• składa wyjaśnienia dotyczące zdarzenia,
• ma prawo wglądu do dokumentacji powypadkowej,
• może wnosić uwagi i zastrzeżenia,
• uczestniczy w końcowym etapie postępowania.

W praktyce pojawia się istotna wątpliwość: co dzieje się z postępowaniem powypadkowym, gdy poszkodowany traci status pracownika w trakcie jego trwania? Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których dochodzi do rozwiązania umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym, np. w związku z ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych, takich jak naruszenie zasady trzeźwości w miejscu pracy.

Nie ma bezpośrednich regulacji, które odnosiłyby się do sytuacji utraty statusu pracownika w trakcie prowadzenia postępowania powypadkowego. Nie oznacza to jednak, że postępowanie powypadkowe po rozwiązaniu umowy o pracę może zostać przerwane lub niezakończone.

Należy przyjąć, że:

• postępowanie powypadkowe powinno być prowadzone niezależnie od statusu zatrudnienia poszkodowanego,
• obowiązkiem pracodawcy jest jego zakończenie zgodnie z obowiązującymi przepisami,
• utrata statusu pracownika nie wpływa na konieczność ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku.

Mimo że poszkodowany nie pozostaje już w stosunku pracy, nadal posiada status osoby poszkodowanej w wypadku przy pracy. Oznacza to, że zachowuje określone uprawnienia oraz obowiązki w toku postępowania. 

Nie. Postępowanie powypadkowe należy przeprowadzić i zakończyć zgodnie z przepisami, nawet jeśli poszkodowany utracił status pracownika.

W konsekwencji, postępowanie powypadkowe po rozwiązaniu umowy o pracę nie tylko może, ale musi zostać zakończone. Brak współpracy ze strony byłego pracownika nie zwalnia pracodawcy z realizacji tego obowiązku.

Utrata statusu pracownika w trakcie prowadzenia postępowania powypadkowego nie oznacza utraty uprawnień związanych z udziałem w tym postępowaniu. Mimo rozwiązania umowy o pracę, poszkodowany nadal pozostaje osobą, której dotyczy postępowanie powypadkowe.

Oznacza to, że były pracownik:

• powinien złożyć wyjaśnienia dotyczące okoliczności wypadku,
• ma prawo zapoznać się z dokumentacją powypadkową,
• może wnosić uwagi i zastrzeżenia do treści protokołu powypadkowego,
• ma obowiązek złożenia podpisu na dokumentacji powypadkowej.

Z punktu widzenia przebiegu postępowania powypadkowego, kluczowe znaczenie ma status poszkodowanego, a nie fakt pozostawania w stosunku pracy. Dlatego też utrata zatrudnienia nie wyłącza możliwości ani konieczności jego udziału w postępowaniu. 

Tak. Były pracownik zachowuje prawa i obowiązki poszkodowanego, w tym udział w postępowaniu oraz możliwość zgłaszania uwag do protokołu powypadkowego.

Utrata statusu pracownika nie zwalnia pracodawcy z obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy. Dotyczy to również sytuacji, w której dochodzi do rozwiązania umowy o pracę w trakcie trwania postępowania powypadkowego.

Obowiązki pracodawcy w takiej sytuacji obejmują przede wszystkim:

• przeprowadzenie postępowania powypadkowego,
• ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku,
• sporządzenie i zatwierdzenie protokołu powypadkowego,
• doręczenie protokołu poszkodowanemu – także po ustaniu stosunku pracy.

W kwestii prowadzenia postępowania powypadkowego po utracie statusu pracownika stanowisko zajął Państwowy Inspektorat Pracy.

Tak. Pracodawca ma obowiązek przeprowadzić i zakończyć postępowanie powypadkowe oraz doręczyć protokół poszkodowanemu, nawet jeśli nie jest już pracownikiem.

Nie. Postępowanie powypadkowe musi zostać przeprowadzone i zakończone, niezależnie od rozwiązania umowy.

Nie. Utrata statusu pracownika nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania powypadkowego.

Tak. Może składać wyjaśnienia oraz zgłaszać uwagi do protokołu powypadkowego.

Nie. Świadectwo pracy należy wydać niezależnie od postępowania powypadkowego.

Postępowanie powypadkowe po rozwiązaniu umowy o pracę powinno zostać przeprowadzone i zakończone zgodnie z obowiązującymi przepisami, niezależnie od tego, czy poszkodowany pozostaje w stosunku pracy. Utrata statusu pracownika nie wpływa na obowiązki pracodawcy ani na prawa poszkodowanego w toku postępowania.

Z punktu widzenia przepisów kluczowe znaczenie ma ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku oraz sporządzenie dokumentacji powypadkowej. Dlatego pracodawcy oraz służby BHP powinni pamiętać, że zakończenie postępowania powypadkowego jest obowiązkowe – nawet w przypadku rozwiązania umowy o pracę.

Wersja audio została wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.