Odwoływanie zajęć w szkołach z uwagi na niskie temperatury – obowiązki dyrektora i skutki prawne

Przepisy jednoznacznie określają zarówno minimalną temperaturę w budynkach szkolnych, jak i próg temperatury zewnętrznej, po którego spełnieniu możliwe jest zawieszenie zajęć. Wyjaśniamy, jak prawidłowo stosować prawo i jakie są konsekwencje dla pracodawców i rodziców.

Przepisy BHP jasno określają minimalne warunki temperaturowe w budynkach szkolnych.

Temperatura w pomieszczeniach dydaktycznych nie może być niższa niż 18°C.

Jeżeli:

• instalacja grzewcza nie zapewnia wymaganej temperatury,
• występują awarie ogrzewania,
• długotrwałe mrozy uniemożliwiają utrzymanie właściwych warunków,

- dyrektor szkoły ma obowiązek zawiesić zajęcia, ponieważ dalsze ich prowadzenie narusza przepisy BHP.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach:

w pomieszczeniach, w których odbywają się zajęcia, temperatura nie może być niższa niż 18°C.

• jeżeli szkoła nie jest w stanie zapewnić temperatury w budynku szkoły co najmniej 18°C,
• niezależnie od przyczyny (awaria, niewydolność ogrzewania, ekstremalne mrozy),

- dyrektor szkoły ma obowiązek zawiesić zajęcia na czas oznaczony oraz powiadomić organ prowadzący.

W tym przypadku odwoływanie zajęć w szkołach z uwagi na niskie temperatury nie jest decyzją uznaniową, lecz realizacją obowiązku wynikającego z przepisów BHP.

Rozporządzenie precyzyjnie reguluje również sytuację związaną z temperaturą powietrza na zewnątrz.

Warunki muszą być spełnione łącznie:

• temperatura zewnętrzna wynosi −15°C lub mniej,
• jest mierzona o godzinie 21:00,
• przez dwa kolejne dni poprzedzające zawieszenie zajęć,
• dyrektor uzyska zgodę organu prowadzącego szkołę.

Odwołując zajęć w szkołach z uwagi na niskie temperatury dyrektor bierze pod uwagę:

• warunki atmosferyczne zagrażają bezpiecznemu dotarciu uczniów do szkoły,
• występują silne mrozy, oblodzenie, awarie transportu,
• istnieje ryzyko wychłodzenia dzieci, szczególnie młodszych.

Dyrektor szkoły może zawiesić zajęcia na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia MENiS, jeżeli temperatura zewnętrzna mierzona o godz. 21:00 przez dwa kolejne dni wynosi −15°C lub mniej, pod warunkiem uzyskania zgody organu prowadzącego.

Dla dyrektorów i służby BHP kluczowe jest rozróżnienie dwóch sytuacji:

To rozróżnienie ma istotne znaczenie podczas kontroli oraz w przypadku odpowiedzialności dyrektora.

Odwoływanie zajęć w szkołach z uwagi na niskie temperatury wpływa również na sytuację pracowników-rodziców.

W przypadku odwołania zajęć szkolnych rodzic – pracownik może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 188 § 1 Kodeksu pracy, tj. zwolnienia od pracy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin rocznie w celu osobistej opieki nad dzieckiem do 14. roku życia.

Jednocześnie art. 189¹ Kodeksu pracy wskazuje, że kwestie związane z ewentualnym zasiłkiem opiekuńczym regulują przepisy odrębne, co oznacza, że samo zamknięcie szkoły nie zawsze skutkuje automatycznym prawem do świadczenia pieniężnego.

Zgodnie z Kodeksem pracy:

• pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy w celu osobistej opieki nad dzieckiem do 14 lat (art. 188 KP),
• zamknięcie szkoły z przyczyn niezależnych od rodzica stanowi usprawiedliwioną przyczynę nieobecności.

Dla pracodawców i działów HR oznacza to konieczność:

• prawidłowego zakwalifikowania absencji,
• niedokonywania sankcji wobec pracownika,
• stosowania przepisów w sposób jednolity i udokumentowany.

Poniższe błędy są najczęściej wskazywane podczas kontroli i w skargach rodziców. Warto ich unikać, szczególnie w okresie silnych mrozów.

1.     Odwołanie zajęć wyłącznie na podstawie prognozy pogody

Prognozy nie stanowią podstawy prawnej. Decydujące znaczenie ma rzeczywisty pomiar temperatury zewnętrznej o godz. 21:00 przez dwa kolejne dni, zgodnie z § 18 ust. 2 rozporządzenia MENiS.

2.     Zawieszenie zajęć bez zgody organu prowadzącego

Przy temperaturze zewnętrznej −15°C lub niższej dyrektor nie może samodzielnie podjąć decyzji – wymagana jest zgoda organu prowadzącego (§ 18 ust. 2).

3.     Niezawieszenie zajęć mimo temperatury poniżej 18°C w budynku

Jeżeli w salach lekcyjnych nie da się zapewnić co najmniej 18°C, dyrektor ma obowiązek zawiesić zajęcia. Brak reakcji stanowi naruszenie § 18 ust. 1 oraz 2 pkt 1–2 rozporządzenia MENiS.

4.     Brak udokumentowania decyzji o zawieszeniu zajęć

Częstym błędem jest brak:

• zapisu temperatur,
• informacji o godzinie pomiaru,
• zgody organu prowadzącego.

W razie kontroli brak dokumentacji obciąża dyrektora, nawet jeśli decyzja była zasadna.

5.     Informowanie rodziców bez wskazania podstawy prawnej

Komunikaty ograniczające się do „z powodu mrozu” mogą być kwestionowane. Warto wskazać, że decyzja została podjęta na podstawie § 18 rozporządzenia MENiS, co ogranicza spory i skargi.

6.     Błędne informowanie pracowników o nieobecności rodzica w pracy

Dyrektorzy i sekretariaty często mylą:

• zwolnienie z art. 188 Kodeksu pracy
  z
• zasiłkiem opiekuńczym, który regulują odrębne przepisy.

Nieprawidłowa informacja może prowadzić do konfliktów z pracodawcami.