Poleć znajomemu

Monitoring wizyjny w miejscu pracy zdalnej – czy to dopuszczalne

Epidemia COVID-19 skłania do refleksji nad tradycyjnym ujęciem miejsca pracy jakim jest siedziba pracodawcy lub inna jego jednostka organizacyjna. Wykonywanie pracy na odległość może sprzyjać zarówno osłabieniu dyscypliny pracy, jak również stwarzać trudności dowodowe w sytuacji wystąpienia wypadku. Czy uzasadnia to zastosowanie monitoringu wizyjnego w miejscu pracy zdalnej?

Praca na odległość nie jest niczym nowym w ramach krajowego porządku prawnego. Telepraca od lat doskonale sprawdza się w przypadku prac, których efekty mogą zostać przesłane pracodawcy drogą elektroniczną. To elastyczne rozwiązanie prawdopodobnie niedługo zostanie wyparte przez jedną zbiorczą konstrukcję prawną jaką jest „praca zdalna” – która obecnie jest zarezerwowana dla przeciwdziałania epidemii COVID-19.

W przypadku każdej pracy realizowanej na podstawie stosunku pracy uprawnieniem, ale i obowiązkiem pracodawcy jest sprawowanie nadzoru nad procesem pracy. Nie inaczej jest w przypadku pracy zdalnej realizowanej w celu przeciwdziałania COVID-19. Nadzór taki może obejmować kontrolę bieżącą w zakresie wywiązywania się przez pracowników z ich obowiązków – na podstawie analizy efektów ich pracy. Pytanie, czy w związku z powierzeniem pracy w formie pracy zdalnej pracodawca może stosować nadzór o charakterze permanentnym – na takim samym poziomie jak w zakładzie pracy, z wykorzystaniem monitoringu wizyjnego powołując się na cele, o których mowa w Kodeksie pracy.

Warto przypomnieć, że uzasadnieniem wprowadzenia monitoringu wizyjnego w miejscu pracy może być konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracowników lub ochrony mienia lub kontroli produkcji lub zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Czy pracodawca ma prawo stosować monitoring wizyjny w przypadku pracy zdalnej?

W szczególności uzasadnieniem do wprowadzenia monitoringu wizyjnego w miejscu pracy zdalnej mogłyby być potrzeby związane z bezpieczeństwem. Jak wiadomo w ramach pracy zdalnej może zdarzyć się wypadek. Istnieje jednak duża szansa, że do wypadku dojdzie bez szeroko rozumianego związku z wykonywaną pracą, uwzględniając większą elastyczność pracy zdalnej, która może sprzyjać naprzemiennemu wykonywaniu pracy z realizacją obowiązków prywatnych. Stosowanie monitoringu wizyjnego w miejscu pracy zdalnej pozwalałoby na uzyskanie rzetelnej i bezstronnej wiedzy o zdarzeniu. Obiektyw kamery, jak sama nazwa wskazuje, jest obiektywny i nie jest zainteresowany bezpośrednio tym aby zdarzenie za wszelką cenę było kwalifikowane w kategoriach wypadku przy pracy.

Ważne

Mimo istnienia nawet racjonalnych argumentów, które przemawiałyby za zainstalowaniem monitoringu wizyjnego na stanowiskach pracy zdalnej (uwzględniając fakt, iż praca zdalna może polegać na wykonywaniu części wytwórczych lub usług materialnych, a więc dotyczyć robotniczych stanowisk pracy) kształt obecnych przepisów Kodeksu pracy wyklucza możliwość stosowania monitoringu wizyjnego w miejscu pracy zdalnej.

Z przepisów Kodeksu pracy wynika bowiem, że szczególny nadzór, jakim jest monitoring wizyjny, może zostać wprowadzony nad terenem zakładu pracy lub terenem wokół zakładu pracy. Wprawdzie zarówno przepisy Kodeksu pracy, jak również przepisy o pracy zdalnej, nie regulują czym jest teren zakładu pracy (jak również teren wokół zakładu) to odwołując się do definicji terenu zakładu pracy wynikającej rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp nie można uznać, iż stanowisko pracy pracownika zdalnego usytuowane w jego mieszkaniu jest terenem zakładu pracy.

Ważne

Terenem zakładu pracy jest bowiem przestrzeń wraz z obiektami budowlanymi, będąca w dyspozycji pracodawcy, w której pracodawca organizuje miejsca pracy.

Nie można zatem uznać, niezależnie od tego, że pracodawca zapewnia infrastrukturę oraz obsługę logistyczną niezbędną do wykonywania pracy zdalnej, iż nawet fragment mieszkania, w którym wykonywana jest praca zdalna jest terenem zakładu pracy, będącym w dyspozycji pracodawcy.

Uwaga!

Uwzględniając więc kształt obowiązujących przepisów dotyczących monitoringu wizyjnego, odwołujących się do terenu zakładu pracy oraz terenu wokół zakładu, nie będzie postępowaniem prawidłowym stosowanie monitoringu wizyjnego w ramach pracy zdalnej, z powołaniem się na którąkolwiek przesłankę wynikającą z Kodeksu pracy. W sytuacji gdy pracodawca zastosuje monitoring, który będzie uruchamiał się w umówionym czasie pracy pracownika zdalnego, wówczas ryzykuje, że zatrudniony złoży skuteczną skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, jak również do Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Autor: 

Sebastian Kryczka

prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania

Sebastian Kryczka

Autor: Sebastian Kryczka

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.