Jak prawidłowo wypełnić skierowanie na badania profilaktyczne w zakładzie pracy

Każdy pracodawca powinien zapewnić pracownikom profilaktyczne badania lekarskie. Są one realizowane nie tylko na podstawie umowy z medycyną pracy, ale na podstawie skierowania, które jest sformalizowanym poleceniem zobowiązującym osobę przyjmowaną do pracy, jak również pracownika, do przeprowadzenia badań.

Prawidłowość sporządzania takich skierowań jest kontrolowana przez inspektorów pracy. Zdarzają się bowiem sytuacje, kiedy to skierowanie i orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy, wydane na jego podstawie, funkcjonują niezależnie od realnego zakresu wykonywania obowiązku oraz warunków środowiska pracy. 

Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Właściwe kwalifikacje są zatem punktem wyjścia do podjęcia rokowań w sprawie zatrudnienia osoby ubiegającej się o pracę. Jednak, aby dopuścić do pracy, niezbędna jest weryfikacja stanu zdrowia osoby, która do pracy jest przyjmowana.

Weryfikacja zdolności do pracy przed rozpoczęciem współpracy to nie wszystko. Z wiekiem człowiek nie młodnieje, co może mieć przełożenie na zdolność pracownika do wykonywania pracy. Niezbędne jest zatem zapewnienie okresowego monitoringu stanu zdrowia pracownika w postaci badań okresowych. Dłuższe absencje chorobowe wymagają natomiast przeprowadzenia nadprogramowych badań, jakimi są badania kontrolne. 

Kodeks pracy, jako podstawowe źródło prawa pracy, reguluje wyłącznie elementarne kwestie dotyczące zapewniania badań profilaktycznych, określone w art. 229. Problematyka szczegółowa unormowana jest w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

Sama umowa oczywiście nie stanowi podstawy przeprowadzania badań profilaktycznych wobec konkretnych osób przyjmowanych do pracy czy już zatrudnionych. Niezbędne jest skierowanie na badania profilaktyczne wydawane według wzoru wynikającego z przywołanego rozporządzenia.

Kluczowe zapisy w skierowaniu to nie tylko określenie rodzaju badania profilaktycznego, ale w szczególności:

• opis rodzaju pracy,
• podstawowe czynności,
• sposób wykonywania pracy,
• czas wykonywania pracy.

Bardzo ważne zapisy w skierowaniu odnoszą się do warunków pracy, które powinny zawierać informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.

W praktyce skierowania na badania profilaktyczne bywają przygotowywane z różnym poziomem szczegółowości.

Bywają sytuacje, kiedy opis warunków pracy jest pomijany, ponieważ pracodawca zakłada, że jednostka medycyny pracy posiada już dokumentację z wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych środowisku pracy. Zdarza się, że skierowanie jest sporządzone pobieżnie, zwłaszcza w zakresie obowiązków oraz warunków ich wykonywania. 

Przykładem może być przypadek ujawniony podczas jednej z kontroli PIP, gdzie pracodawca zajmujący się usuwaniem azbestu kierował pracowników na badania profilaktyczne, wpisując w treści skierowania wprawdzie pracę na wysokości, jednak bez adnotacji, że chodzi o pracę związaną z usuwaniem azbestu.

Zdarzają się również przypadki, gdy pracownik świadczy pracę na dwóch stanowiskach, a skierowanie na badanie profilaktyczne dotyczy jedynie jednego ze stanowisk.

Co w sytuacji, gdy inspektor podczas kontroli stwierdzi, że skierowanie jest wypełnione w sposób zbyt ogólny, a mimo wszystko pracownik uzyskał orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy i został do niej dopuszczony?

W takiej sytuacji należy spodziewać się wydania pisemnego nakazu administracyjnego, w którym inspektor zobowiąże pracodawcę do ponownego zapewnienia badania profilaktycznego na podstawie skierowania sporządzonego w sposób kompleksowy. Skierowanie to powinno oddawać rzeczywisty zakres obowiązków pracownika oraz warunki środowiska pracy.

Do czasu uzyskania orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na podstawie prawidłowo sporządzonego skierowania, pracownik nie będzie mógł świadczyć pracy. 

Jak prawidłowo wypełnić skierowanie na badania profilaktyczne w zakładzie pracy? Kluczowe jest uwzględnienie rzeczywistego stanowiska, warunków pracy, czynników szkodliwych i zakresu wykonywanych czynności. Tylko wówczas lekarz medycyny pracy może rzetelnie ocenić zdolność pracownika do wykonywania obowiązków. Niedopatrzenia mogą skutkować ingerencją PIP, nakazem ponownych badań oraz wstrzymaniem dopuszczenia pracownika do pracy. 

Tak. Należy wskazać nie tylko nazwę stanowiska, ale również rodzaj czynności, czas ich wykonywania oraz warunki, w jakich praca się odbywa.

Nie. Skierowanie powinno uwzględniać wszystkie czynniki ryzyka i uciążliwości związane z konkretnym stanowiskiem.

Tak. Inspektor pracy może wydać nakaz ponownego skierowania pracownika na badania, jeśli uzna, że skierowanie jest niekompletne lub nie odzwierciedla faktycznych warunków pracy.

Skierowanie powinno obejmować wszystkie stanowiska i czynniki ryzyka związane z każdym z nich. Oddzielne skierowania mogą wprowadzać nieścisłości.

 Wersja audio została wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.