Umowa z podstawową jednostką służby medycyny pracy – co musi wiedzieć pracodawca 

Sebastian Kryczka
Sebastian Kryczka
18.09.2025AKTUALNE

Umowa z podstawową jednostką służby medycyny pracy – co musi wiedzieć pracodawca 

Umowa z podstawową jednostką służby medycyny pracy jest jednym z kluczowych obowiązków każdego pracodawcy. To właśnie na jej podstawie realizowana jest profilaktyczna ochrona zdrowia pracowników, obejmująca m.in. badania wstępne, okresowe i kontrolne. Zawarcie umowy gwarantuje, że badania będą przeprowadzane w sposób zgodny z prawem i obejmą wszystkie osoby zatrudnione w zakładzie pracy. 

Przepisy prawne regulujące obowiązek zawarcia umowy z jednostką medycyny pracy

Obowiązek podpisania umowy z podstawową jednostką służby medycyny pracy wynika z ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy. Zgodnie z przepisami, współpraca pracodawcy z jednostką nie może mieć charakteru doraźnego i nie ogranicza się wyłącznie do wystawiania skierowań na badania profilaktyczne pracowników.

Ważne

Umowa stanowi formalną podstawę do wykonywania badań i innych świadczeń zdrowotnych, a jej brak może skutkować naruszeniem prawa pracy i obowiązków pracodawcy.

Kluczowe elementy umowy z podstawową jednostką służby medycyny pracy

Umowa z podstawową jednostką służby medycyny pracy musi zawierać:

  • strony umowy oraz grupy pracowników objętych świadczeniami,
  • zakres opieki zdrowotnej, obejmujący badania profilaktyczne i inne wymagane świadczenia,
  • warunki i sposób udzielania świadczeń zdrowotnych (m.in. organizację badań, tryb wydawania zaświadczeń lekarskich),
  • wysokość należności, sposób rozliczeń oraz terminy płatności,
  • okres obowiązywania umowy – nie krótszy niż rok.
Ważne

Każda umowa na medycynę pracy musi zawierać szczegółowe zapisy, które zapewniają prawidłową realizację świadczeń. Tak zdefiniowane elementy chronią zarówno interes pracodawcy, jak i pracowników.

Obowiązki pracodawcy wynikające z umowy medycyny pracy

Każdy pracodawca ma obowiązek znać stan zdrowia swoich pracowników – w zakresie niezbędnym do oceny zdolności do wykonywania pracy oraz zapobiegania zagrożeniom zdrowotnym. 

Badania profilaktyczne pracowników obejmują trzy podstawowe grupy:

  • badania wstępne – przed rozpoczęciem pracy,
  • badania okresowe – w trakcie zatrudnienia,
  • badania kontrolne – po dłuższej niezdolności do pracy.

Dzięki zawartej umowie wszystkie badania przeprowadzane są w jednej, wskazanej placówce medycyny pracy, co eliminuje dowolność wyboru lekarza przez pracownika. 

Jak wybrać jednostkę medycyny pracy i negocjować warunki umowy

Pracodawca ma prawo wyboru podstawowej jednostki służby medycyny pracy, jednak decyzja powinna być podejmowana w porozumieniu z przedstawicielami pracowników. Ważne jest, aby jednostka mogła zapewnić pełen zakres świadczeń wymaganych przez Kodeks pracy oraz przepisy wykonawcze.

Uwaga!

Przed podpisaniem umowy warto zwrócić uwagę na:

  • doświadczenie i dostępność jednostki,
  • liczbę placówek i możliwość obsługi pracowników w różnych lokalizacjach,
  • warunki organizacyjne i terminy realizacji badań,
  • przejrzyste zasady rozliczeń finansowych.

Okres obowiązywania, rozwiązanie umowy i konsekwencje prawne

Umowa z podstawową jednostką służby medycyny pracy musi być zawarta na minimum rok. Jej rozwiązanie wymaga zachowania formy pisemnej i najczęściej oznacza konieczność wyboru innej jednostki oraz podpisania nowej umowy.

Konsekwencje braku umowy z jednostką medycyny pracy:

  • brak możliwości legalnego kierowania pracowników na badania profilaktyczne,
  • ryzyko sankcji prawnych i finansowych dla pracodawcy,
  • zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.

Umowa z podstawową jednostką służby medycyny pracy jest fundamentem profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników. To dzięki niej pracodawca może zapewnić zgodne z prawem i rzetelne wykonywanie badań lekarskich, a pracownicy – bezpieczne warunki pracy. Wybór odpowiedniej jednostki oraz prawidłowo skonstruowana umowa minimalizują ryzyko błędów i stanowią ważny element odpowiedzialnego zarządzania firmą.

Autor: 

Sebastian Kryczka,
prawnik, ekspert prawa pracy
oraz kontroli jego przestrzegania

4:58

Wersja audio została wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Autor
Sebastian Kryczka
Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.

Poradnia 48 Portalu BHP

Jeśli masz jakiekolwiek pytania skorzystaj z indywidualnej porady grona naszych wybitnych Ekspertów.