Wyniki kontroli PIP alarmują. 214 tys. decyzji BHP i milionowe kary dla pracodawców

57 tys. kontroli przeprowadzonych w 2025 r. przez Państwową Inspekcję Pracy to kluczowy wynik działalności inspektorów w minionym roku. Inspektorki i inspektorzy pracy odwiedzili 46 tys. podmiotów, w których zatrudnionych było łącznie 3,6 mln osób.

Kluczowe problemy ujawniane podczas działalności kontrolnej dotyczyły przede wszystkim technicznego bezpieczeństwa pracy.

Obowiązkiem każdego pracodawcy, a także podmiotu zatrudniającego osoby na innej podstawie niż stosunek pracy, jest prowadzenie bieżącego monitoringu w zakresie zapewnienia właściwych i bezpiecznych warunków pracy. Nadzór ten powinien obejmować również przestrzeganie przepisów regulujących określoną formę zatrudnienia.

Wewnętrzny nadzór, nawet prowadzony przy współudziale służby BHP, społecznej inspekcji pracy oraz osób kierujących pracownikami, okazuje się jednak niewystarczający. Potwierdzają to publikowane każdego roku sprawozdania z działalności kontrolnej i nadzorczej zewnętrznego organu kontroli, jakim jest Państwowa Inspekcja Pracy.

PIP co roku publikuje dane w sprawozdaniu Głównego Inspektora Pracy. Dokument ten jest opracowywany na podstawie sprawozdań cząstkowych przygotowywanych przez poszczególne okręgowe inspektoraty pracy.

Nie inaczej było w 2026 r. W dniu 16 czerwca 2026 r., podczas posiedzenia Rady Ochrony Pracy, Główny Inspektor Pracy przedstawił materiały sprawozdawcze za rok poprzedni.

Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła w 2025 r. 57 tys. kontroli w 46 tys. podmiotów zatrudniających łącznie 3,6 mln osób.

Jak każdego roku, duża część działalności kontrolnej i nadzorczej Państwowej Inspekcji Pracy koncentrowała się na bezpieczeństwie pracy. W związku z naruszeniami przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy inspektorki i inspektorzy wydali 214,1 tys. decyzji BHP.

Decyzje te dotyczyły między innymi:

• wstrzymania prac stwarzających zagrożenie,

• zatrzymania maszyn niebezpiecznych dla osób zatrudnionych przy ich obsłudze,

• usunięcia bezpośrednich zagrożeń dla życia lub zdrowia pracujących.

Dzięki działaniom podjętym przez inspektorów pracy zlikwidowano bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia 76 tys. osób pracujących.

Skala wydanych decyzji pokazuje, że techniczne bezpieczeństwo pracy nadal pozostaje jednym z kluczowych obszarów działalności kontrolnej PIP.

Część działalności kontrolnej Państwowej Inspekcji Pracy dotyczy wypadków przy pracy – ciężkich, zbiorowych oraz śmiertelnych. Zdarzenia te podlegają obowiązkowemu zgłoszeniu do urzędu. Takie zawiadomienie każdorazowo inicjuje czynności kontrolne, których celem jest ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku.

W 2025 r. inspektorki i inspektorzy pracy zbadali przyczyny 1918 wypadków przy pracy. W zdarzeniach tych poszkodowanych zostało łącznie 2140 osób.

Tragiczny bilans obejmuje:

• 649 osób, które doznały ciężkich obrażeń ciała,

• 203 osoby, które w wyniku wypadków poniosły śmierć.

Na szczególną uwagę zasługuje wysoki odsetek poszkodowanych o stażu pracy nieprzekraczającym jednego roku. Dane te pozostają istotnym sygnałem dla działań prewencyjnych Państwowej Inspekcji Pracy.

Potwierdzają również diagnozę, że w wielu przedsiębiorstwach proces adaptacji zawodowej oraz instruktaż stanowiskowy są realizowane w sposób powierzchowny.

Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi nie tylko kontrole planowe, wynikające z rocznych lub wieloletnich planów działania urzędu. Dużą część aktywności PIP stanowią również kontrole skargowe, a także działania inicjowane między innymi na podstawie doniesień medialnych.

W 2025 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło ponad 51 tys. skarg. Osoby składające skargi wskazały w nich prawie 88 tys. problemów.

W związku ze złożonymi skargami inspektorki i inspektorzy pracy przeprowadzili prawie 23 tys. kontroli. Oznacza to, że kontrole skargowe stanowiły około 40% wszystkich kontroli przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Pracy w 2025 r.

Tak duży udział kontroli inicjowanych na podstawie skarg pokazuje, że informacje przekazywane przez osoby wykonujące pracę pozostają istotnym źródłem wiedzy o możliwych naruszeniach przepisów.

W 2025 r., w związku ze stwierdzonymi wykroczeniami przeciwko prawom pracownika, inspektorki i inspektorzy pracy:

• nałożyli na sprawców wykroczeń prawie 16 tys. mandatów,

• wymierzyli mandaty na łączną kwotę 22,5 mln zł,

• skierowali ponad 1000 wniosków o ukaranie do sądu,

• zastosowali ponad 8 tys. środków oddziaływania wychowawczego,

• skierowali 713 zawiadomień do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przeciwko prawom pracownika.

Dane te pokazują skalę działań podejmowanych przez Państwową Inspekcję Pracy po stwierdzeniu naruszeń przepisów. Obejmowały one zarówno mandaty, jak i wnioski o ukaranie, środki oddziaływania wychowawczego oraz zawiadomienia kierowane do prokuratury.

Podsumowanie działalności Państwowej Inspekcji Pracy powinno skłonić pracodawców do ponownej oceny funkcjonującego w zakładzie systemu nadzoru nad warunkami pracy.

Obszary do weryfikacji:

• Czy prowadzony jest bieżący monitoring bezpiecznych warunków pracy?

• Czy przestrzegane są przepisy regulujące stosowane formy zatrudnienia?

• Czy służba BHP, społeczna inspekcja pracy i osoby kierujące pracownikami skutecznie uczestniczą w nadzorze?

• Czy niebezpieczne prace są odpowiednio nadzorowane?

• Czy maszyny używane przez pracowników nie stwarzają zagrożenia?

• Czy proces adaptacji zawodowej nowych pracowników jest właściwie zorganizowany?

• Czy instruktaż stanowiskowy nie jest realizowany jedynie powierzchownie?

• Czy pracodawca reaguje na skargi, sygnały i ujawnione nieprawidłowości?

Szczególna uwaga:

• Czy pracownicy o stażu pracy poniżej 1 roku są objęci odpowiednim nadzorem i wsparciem wdrożeniowym?

Wysoki odsetek poszkodowanych w tej grupie wskazuje, że jakość wdrożenia i instruktażu stanowiskowego powinna być traktowana priorytetowo.

Wyniki kontroli PIP potwierdzają, że obowiązek bieżącego monitorowania warunków pracy nie powinien ograniczać się wyłącznie do formalnej dokumentacji. Każdy pracodawca, a także podmiot zatrudniający osoby na innej podstawie niż stosunek pracy, powinien na bieżąco kontrolować, czy zapewnione są właściwe i bezpieczne warunki pracy.

Nadzór powinien obejmować również przestrzeganie przepisów regulujących daną formułę zatrudnienia. W działania te mogą być zaangażowane służba BHP, społeczna inspekcja pracy oraz osoby kierujące pracownikami.

Dane przedstawione przez Państwową Inspekcję Pracy pokazują jednak, że sam nadzór wewnętrzny nie zawsze jest wystarczający. Potwierdzają to m.in. skala wydawanych decyzji, liczba wypadków przy pracy i skarg kierowanych do PIP, a także wysokość nakładanych mandatów.

Szczególnego znaczenia nabiera prawidłowa organizacja procesu adaptacji zawodowej oraz instruktażu stanowiskowego. Wysoki odsetek poszkodowanych o stażu pracy nieprzekraczającym jednego roku wskazuje, że obszary te w wielu przedsiębiorstwach wymagają większej uwagi.

Pracodawca powinien zweryfikować skuteczność wewnętrznego nadzoru nad warunkami pracy, organizację adaptacji zawodowej nowych pracowników oraz sposób prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Wyniki działalności kontrolnej PIP pokazują, że nadzór prowadzony przez pracodawcę, służbę BHP, społeczną inspekcję pracy i osoby kierujące pracownikami nie zawsze pozwala wyeliminować wszystkie zagrożenia.

Szczególnej uwagi wymagają osoby o stażu pracy nieprzekraczającym jednego roku, ponieważ w tej grupie odnotowano wysoki odsetek poszkodowanych w wypadkach przy pracy.