Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć ją w małej firmie i dlaczego warto?

Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć w firmie zatrudniającej do 100 pracowników? To pytanie zadają sobie pracodawcy i specjaliści BHP. W artykule wyjaśniamy, kto może pełnić zadania BHP w małych firmach, jakie obowiązki są wymagane prawem i jakie korzyści przynosi dobrowolne utworzenie służby BHP.
Kiedy pracodawca ma obowiązek utworzenia służby BHP
Kodeks pracy wskazuje, że pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Przy zatrudnieniu ponad 100 pracowników istnieje obowiązek utworzenia formalnej, wyspecjalizowanej służby BHP.
Służba BHP w takim przypadku pełni funkcję monitoringu warunków pracy, organizuje szkolenia i wdraża procedury zapobiegające wypadkom. Brak formalnej służby BHP w zakładzie powyżej 100 pracowników jest naruszeniem przepisów prawa pracy.
Służba BHP przy zatrudnieniu do 100 pracowników – co to oznacza
W firmach zatrudniających mniej niż 100 osób utworzenie służby BHP nie jest obowiązkowe. Jednak zadania BHP nadal muszą być realizowane. Mogą je pełnić:
-
Pracodawca posiadający odpowiednie szkolenie BHP,
-
Pracownik zatrudniony przy innej pracy,
-
Specjalista spoza zakładu, gdy brakuje kompetentnych osób.
Pracodawca z przeszkoleniem BHP może sam wykonywać zadania służby, jeśli:
-
zatrudnia do 10 pracowników,
-
zatrudnia do 50 pracowników w firmach o nie wyższej niż trzecia kategoria ryzyka zawodowego.
Dzięki temu nawet w małych firmach można utrzymać odpowiedni poziom bezpieczeństwa pracy bez tworzenia formalnej komórki BHP.
Tabela porównawcza: Obowiązek vs. Możliwość
|
Wielkość firmy |
Obowiązek utworzenia służby BHP |
Możliwość utworzenia służby BHP |
|
>100 pracowników |
Tak, obowiązkowa komórka BHP |
Nie dotyczy |
|
≤100 pracowników |
Brak obowiązku |
Pracodawca może fakultatywnie utworzyć służbę BHP |
|
Do 10 pracowników |
Brak obowiązku |
Pracodawca może sam wykonywać zadania BHP |
|
Specjalne przypadki (grupa ryzyka ≤3, ≤50 pracowników) |
Brak obowiązku |
Pracodawca może pełnić zadania po ukończeniu szkolenia BHP |
Komu można powierzyć zadania BHP, jeśli nie ma służby BHP
Jeżeli firma nie ma obowiązku tworzenia służby BHP, odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracy spoczywa na pracodawcy. Zadania BHP mogą realizować:
-
Pracodawca,
-
Pracownik zatrudniony przy innej pracy,
-
Specjalista zewnętrzny.
Taki model pozwala małym firmom na elastyczne zarządzanie bezpieczeństwem pracy, zachowując zgodność z przepisami.
Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć ją w małej firmie?
Pracodawca może fakultatywnie utworzyć służbę BHP, nawet jeśli formalny obowiązek nie występuje. Utworzenie takiej komórki:
-
jest legalne i nie podlega sankcjom PIP,
-
umożliwia lepsze planowanie szkoleń BHP,
-
pozwala skuteczniej monitorować zagrożenia i procedury bezpieczeństwa w firmie.
Decyzja o utworzeniu fakultatywnej służby BHP nie powinna być kwestionowana przez inspektora pracy, nawet jeśli w ocenie PIP zagrożenia zawodowe w zakładzie są niewielkie.

Najczęstsze wątpliwości pracodawców
Czy pracodawca może utworzyć służbę BHP, jeśli ma mniej niż 100 pracowników?
Tak — utworzenie fakultatywnej służby BHP jest legalne i nie podlega sankcjom PIP.
Kiedy pracodawca musi utworzyć służbę BHP?
Przy zatrudnieniu ponad 100 pracowników służba BHP jest obowiązkowa.
Czy inspektor pracy może nakazać utworzenie służby BHP?
Tak — jeśli kontrola wykaże występowanie zagrożeń zawodowych wymagających formalnej służby BHP.
Czy utworzenie fakultatywnej służby BHP może zostać zakwestionowane?
Nie — dobrowolne utworzenie służby BHP nie jest kwestionowane przez inspektora PIP.
Czytaj także: Ilu pracowników, zatrudnionych na jakiej umowie zobowiązuje pracodawcę do powołania komisji bhp?>>>
Sebastian Kryczka
prawnik, ekspert prawa pracy
oraz kontroli jego przestrzegania

Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.
Powiązane treści
Poradnia 48 Portalu BHP
Jeśli masz jakiekolwiek pytania skorzystaj z indywidualnej porady grona naszych wybitnych Ekspertów.

Popularne
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1327) »
Czy badania okresowe można wykonać w trakcie urlopu wypoczynkowego? »
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650) »
Zapewnienie klimatyzacji pracownikom a obowiązek dostarczenia pracownikom wody zdatnej do picia »
Górna granica temperatury w miejscu pracy – czyli nowe obowiązki dla pracodawców »