Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć ją w małej firmie i dlaczego warto?

Sebastian Kryczka
Sebastian Kryczka
13.05.2026AKTUALNE

Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć ją w małej firmie i dlaczego warto?

Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć w firmie zatrudniającej do 100 pracowników? To pytanie zadają sobie pracodawcy i specjaliści BHP. W artykule wyjaśniamy, kto może pełnić zadania BHP w małych firmach, jakie obowiązki są wymagane prawem i jakie korzyści przynosi dobrowolne utworzenie służby BHP.

Kiedy pracodawca ma obowiązek utworzenia służby BHP

Kodeks pracy wskazuje, że pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Przy zatrudnieniu ponad 100 pracowników istnieje obowiązek utworzenia formalnej, wyspecjalizowanej służby BHP.

Służba BHP w takim przypadku pełni funkcję monitoringu warunków pracy, organizuje szkolenia i wdraża procedury zapobiegające wypadkom. Brak formalnej służby BHP w zakładzie powyżej 100 pracowników jest naruszeniem przepisów prawa pracy.

Służba BHP przy zatrudnieniu do 100 pracowników – co to oznacza

W firmach zatrudniających mniej niż 100 osób utworzenie służby BHP nie jest obowiązkowe. Jednak zadania BHP nadal muszą być realizowane. Mogą je pełnić:

  • Pracodawca posiadający odpowiednie szkolenie BHP,

  • Pracownik zatrudniony przy innej pracy,

  • Specjalista spoza zakładu, gdy brakuje kompetentnych osób.

Pracodawca z przeszkoleniem BHP może sam wykonywać zadania służby, jeśli:

  • zatrudnia do 10 pracowników,

  • zatrudnia do 50 pracowników w firmach o nie wyższej niż trzecia kategoria ryzyka zawodowego.

Dzięki temu nawet w małych firmach można utrzymać odpowiedni poziom bezpieczeństwa pracy bez tworzenia formalnej komórki BHP.

Tabela porównawcza: Obowiązek vs. Możliwość

Wielkość firmy

Obowiązek utworzenia służby BHP

Możliwość utworzenia służby BHP

>100 pracowników

Tak, obowiązkowa komórka BHP

Nie dotyczy

≤100 pracowników

Brak obowiązku

Pracodawca może fakultatywnie utworzyć służbę BHP

Do 10 pracowników

Brak obowiązku

Pracodawca może sam wykonywać zadania BHP

Specjalne przypadki (grupa ryzyka ≤3, ≤50 pracowników)

Brak obowiązku

Pracodawca może pełnić zadania po ukończeniu szkolenia BHP

Komu można powierzyć zadania BHP, jeśli nie ma służby BHP

Jeżeli firma nie ma obowiązku tworzenia służby BHP, odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracy spoczywa na pracodawcy. Zadania BHP mogą realizować:

  • Pracodawca,

  • Pracownik zatrudniony przy innej pracy,

  • Specjalista zewnętrzny.

Taki model pozwala małym firmom na elastyczne zarządzanie bezpieczeństwem pracy, zachowując zgodność z przepisami.

Fakultatywna służba BHP – czy można utworzyć ją w małej firmie?

Pracodawca może fakultatywnie utworzyć służbę BHP, nawet jeśli formalny obowiązek nie występuje. Utworzenie takiej komórki:

  • jest legalne i nie podlega sankcjom PIP,

  • umożliwia lepsze planowanie szkoleń BHP,

  • pozwala skuteczniej monitorować zagrożenia i procedury bezpieczeństwa w firmie.

Decyzja o utworzeniu fakultatywnej służby BHP nie powinna być kwestionowana przez inspektora pracy, nawet jeśli w ocenie PIP zagrożenia zawodowe w zakładzie są niewielkie.

Najczęstsze wątpliwości pracodawców

Czy pracodawca może utworzyć służbę BHP, jeśli ma mniej niż 100 pracowników?

Tak — utworzenie fakultatywnej służby BHP jest legalne i nie podlega sankcjom PIP.

Kiedy pracodawca musi utworzyć służbę BHP?

Przy zatrudnieniu ponad 100 pracowników służba BHP jest obowiązkowa.

Czy inspektor pracy może nakazać utworzenie służby BHP?

Tak — jeśli kontrola wykaże występowanie zagrożeń zawodowych wymagających formalnej służby BHP.

Czy utworzenie fakultatywnej służby BHP może zostać zakwestionowane?

Nie — dobrowolne utworzenie służby BHP nie jest kwestionowane przez inspektora PIP.

Autor: 

Sebastian Kryczka
prawnik, ekspert prawa pracy 
oraz kontroli jego przestrzegania

Fakultatywna służba BHP – kiedy utworzenie służby BHP jest obowiązkowe a kiedy dobrowolne.
Typ: Dokument PDF | Rozmiar: 104.07 KB
Pobierz dokument
Autor
Sebastian Kryczka
Absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 2002 r. zawodowo zajmuje się problematyką prawa pracy, jak również w zagadnieniami związanymi z działalnością kontrolno-nadzorczą sprawowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Były pracownik merytoryczny Państwowej Inspekcji Pracy, jak również współpracownik Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Ekspert współpracujący z największymi i najbardziej opiniotwórczymi podmiotami w kraju, zajmującymi się problematyką prawa pracy. Autor komentarza do kodeksu pracy, ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kilkunastu rozporządzeń wykonawczych do kodeksu pracy, jak również kilkuset publikacji poświęconych problematyce prawa pracy oraz bhp. Jako były pracownik PIP posiada bogate doświadczenie w zakresie między innymi poradnictwa, w ramach którego ocenia wątpliwości prawne przez pryzmat zarówno szeroko rozumianego prawa pracy ale i kompetencji kontrolno-nadzorczych inspektorów pracy.

Poradnia 48 Portalu BHP

Jeśli masz jakiekolwiek pytania skorzystaj z indywidualnej porady grona naszych wybitnych Ekspertów.