Urlop zaległy do końca września - również w przypadku pracownika służby BHP

Wymiar urlopu wypoczynkowego – 20 lub 26 dni – określony jest w Kodeksie pracy i zależy od stażu pracy. Urlopu udziela się w dniach pracy, zgodnie z rozkładem czasu pracy pracownika i w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi pracy w danym dniu.

Zasadniczo urlop powinien być udzielony i wykorzystany w tym samym roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jednak w praktyce, np. z uwagi na chorobę czy szczególne potrzeby pracodawcy, nie zawsze jest to możliwe. Wówczas niewykorzystana część urlopu staje się urlopem zaległym.

Zgodnie z art. 168 Kodeksu pracy, urlop zaległy powinien być udzielony najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.

Oznacza to, że urlop za 2024 r. musi być udzielony do 30 września 2025 r., niezależnie od zajmowanego stanowiska – dotyczy to również służby BHP.

Choć obecność służby BHP w zakładzie pracy często wydaje się kluczowa, nie zwalnia to pracodawcy z obowiązku zapewnienia urlopu tym pracownikom. Przesunięcie udzielenia urlopu może nastąpić tylko w przypadkach uzasadnionych przepisami.

W sytuacjach, gdy obecność pracownika służby BHP jest niezbędna (np. z uwagi na kontrolę PIP, wypadek przy pracy, awarię lub inne zagrożenie), możliwe są wyjątki.

Przepisy przewidują konkretne sytuacje, które uniemożliwiają rozpoczęcie urlopu w ustalonym terminie:

• czasowa niezdolność do pracy z powodu choroby,
• odosobnienie w związku z chorobą zakaźną,
• urlop macierzyński lub rodzicielski.

W odniesieniu do służby BHP jako uzasadnienie mogą wystąpić też przypadki nieuregulowane wprost, np.:

• konieczność udziału w pracach zespołu powypadkowego,
• pilna kontrola PIP dotycząca warunków pracy,
• nadzór nad wdrażaniem procedur bezpieczeństwa po incydencie.

W takich przypadkach przesunięcie urlopu będzie uzasadnione i nie powinno być podważane przez organy kontrolne.

Tak – Kodeks pracy dopuszcza możliwość odwołania z urlopu, jeżeli obecność pracownika jest niezbędna ze względu na nieprzewidziane okoliczności.

W przypadku służby BHP, odwołanie z urlopu może być uzasadnione m.in. przez:

• nagłą kontrolę PIP,
• wypadek przy pracy,
• sytuację stwarzającą bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników.

Nieudzielenie zaległego urlopu do końca września danego roku może skutkować odpowiedzialnością po stronie pracodawcy – jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 282 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy).

Kary grzywny mogą wynieść od 1 000 zł do 30 000 zł.

Co ważne – prawo do zaległego urlopu nie wygasa 30 września. Roszczenie pracownika o udzielenie urlopu przedawnia się dopiero po 3 latach od dnia, w którym stało się wymagalne.