Badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy – dane PIP za 2024 rok

W sprawozdaniu z działalności Państwowej Inspekcji Pracy za rok 2024 podkreślono znaczenie działań kontrolnych i nadzorczych w zakresie BHP. Jednym z istotnych zadań inspektorów jest badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Celem kontroli powypadkowych jest ustalenie źródeł i przebiegu zdarzenia, identyfikacja nieprawidłowości oraz wskazanie pracodawcom działań, które mogą zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości.

Wiedza o wypadku nie ogranicza się jedynie do poziomu zakładu pracy. W przypadku wypadków ciężkich, zbiorowych lub śmiertelnych, pracodawca ma obowiązek zgłoszenia zdarzenia do okręgowego inspektora pracy oraz do prokuratury.

Z opublikowanych danych PIP wynika, że liczba zgłoszonych i zbadanych wypadków przy pracy w 2024 roku nadal utrzymuje się na wysokim poziomie. Szczegółowe dane przedstawiają się następująco:

• 1 930 – tyle wypadków przy pracy zostało zbadanych przez inspektorów PIP;
• 2 179 – liczba wszystkich poszkodowanych;
• 603 osoby doznały ciężkich obrażeń ciała;
• 223 osoby poniosły śmierć w wyniku wypadku przy pracy;
• 41,7%– średni odsetek osób ciężko rannych lub zmarłych w latach 2022–2024:
  • 2024 r. – 37,9%
  • 2023 r. – 42,4%
  • 2022 r. – 44,9%

Dane te potwierdzają, że mimo działań prewencyjnych, poważne i śmiertelne wypadki nadal stanowią znaczący odsetek wszystkich zdarzeń przy pracy.

Analiza przeprowadzona przez Państwową Inspekcję Pracy wykazała, że najpoważniejsze wypadki przy pracy w 2024 roku były wynikiem powtarzających się przyczyn i zaniedbań. Do głównych należą:

• upadki z wysokości – najczęstsza przyczyna wypadków śmiertelnych, szczególnie w budownictwie;
• nieprawidłowe zabezpieczenie stanowisk pracy;
• brak odpowiedniego szkolenia BHP dla pracowników;
• nieprzestrzeganie procedur bezpieczeństwa;
• używanie niesprawnych maszyn i urządzeń.

W ramach działań kontrolnych inspektorzy pracy:

• dokonują analizy dokumentacji powypadkowej;
• przeprowadzają oględziny miejsca zdarzenia;
• przesłuchują świadków oraz poszkodowanych (jeśli to możliwe);
• formułują zalecenia pokontrolne, które mają na celu poprawę warunków BHP i eliminację zagrożeń. 

Z danych zgromadzonych przez PIP wynika, że do wypadków przy pracy dochodzi najczęściej w konkretnych sektorach gospodarki. Najbardziej zagrożone branże w 2024 roku to:

• budownictwo – najwięcej wypadków śmiertelnych;
• przetwórstwo przemysłowe – największa liczba ogółem poszkodowanych;
• rolnictwo, transport i magazynowanie – wysokie ryzyko ze względu na charakter pracy;
• handel i naprawy – szczególnie wśród osób pracujących fizycznie.

Jeśli chodzi o grupy poszkodowanych:

• ponad 80% wypadków dotyczyło osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy;
• największy odsetek poszkodowanych to osoby w wieku:
  • 40–49 lat,
  • 30–39 lat;
• najczęściej ofiarami wypadków są obywatele polscy, ale wśród cudzoziemców dominują osoby narodowości ukraińskiej.

Wnioski te mają kluczowe znaczenie przy opracowywaniu strategii prewencyjnych i planowaniu działań kontrolnych PIP.

Ze względu na dużą liczbę wypadków, sektor przetwórstwa przemysłowego został objęty nową strategią PIP na lata 2025–2027 pod nazwą „Zapobieganie wypadkom związanym z pracą w sektorze przemysłowym – Wizja Zero”. Celem działań jest weryfikacja zgodności warunków pracy z przepisami oraz wdrażanie rozwiązań mających na celu eliminację zagrożeń.

Strategia wpisuje się w szerszy plan Unii Europejskiej w zakresie poprawy bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników.