Nowe uprawnienia PIP 2026: Czy inspektor zmieni umowę zlecenie w umowę o pracę?

Obecnie, jeśli inspektor PIP uzna, że umowa zlecenie spełnia cechy stosunku pracy (art. 22 § 1 Kodeksu pracy), nie może jej zmienić samodzielnie. Może jedynie:

• Skierować wystąpienie do pracodawcy,
• Wytoczyć powództwo o ustalenie stosunku pracy przed sądem pracy.

Projekt nowelizacji zakładał przejście od ścieżki sądowej do ścieżki administracyjnej. Inspektor miałby możliwość wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy. To oznaczałoby natychmiastowe skutki prawne bez konieczności postępowania sądowego.

Projekt nowelizacji przewiduje również daleko idące zmiany w sposobie przeprowadzania kontroli. Kluczowe rozwiązania to:

• Możliwość prowadzenia czynności kontrolnych zdalnie – z wykorzystaniem transmisji obrazu i dźwięku,
• Elektroniczne formy dokumentów do celów kontroli,
• Oględziny stanowisk pracy, maszyn i urządzeń przy użyciu bezpośredniej łączności,
• Możliwość żądania akt osobowych i innych dokumentów w formie papierowej lub elektronicznej,
• Możliwość składania zastrzeżeń do protokołu pokontrolnego w formie elektronicznej lub papierowej.

Te zmiany mają zmodernizować sposób działania PIP i dostosować go do realiów cyfrowego środowiska pracy.

Mimo silnych zapowiedzi politycznych, proces legislacyjny napotkał opór. Główne powody to:

• Wątpliwości konstytucyjne – czy organ kontrolny może pełnić rolę sądu?
• Skutki gospodarcze – ryzyko nagłego wzrostu kosztów pracy dla MŚP,
• Złożoność dowodowa – ustalenie stosunku pracy często wymaga głębokiej analizy relacji stron.

Do najnowszego projektu zgłoszono aż 28 uwag ze strony instytucji publicznych, organizacji pracodawców i związków zawodowych. Projekt ustawy wrócił do resortu rodziny i pracy w celu dokonania korekt.

Wzmocnienie uprawnień inspektorów PIP zostało wpisane do Krajowego Planu Odbudowy jako tzw. kamień milowy. Początkowo planowano pełne oskładkowanie umów zlecenia, jednak obecny rząd uzyskał zgodę na zmianę tego zobowiązania na reformę Inspekcji Pracy. Cel: ograniczenie segmentacji rynku pracy i zmniejszenie konkurencyjności umów cywilnoprawnych wobec etatów.

Jako osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo, musisz pamiętać, że forma zatrudnienia wpływa na zakres Twoich obowiązków. Jeśli zmiany wejdą w życie:

• Wypadki przy pracy – zmiana kwalifikacji umowy wstecznie po wypadku może wymagać korekty dokumentacji powypadkowej i wpłynąć na składki ZUS,
• Szkolenia BHP – osoba na umowie o pracę musi przejść szkolenia w czasie pracy i na koszt pracodawcy – inspektor będzie to sprawdzał w pierwszej kolejności jako dowód na stosunek pracy,
• Nadzór – jeśli wydajesz polecenia służbowe "zleceniobiorcy" w sposób tożsamy z pracownikiem, dajesz inspektorowi PIP gotowy argument do wydania nakazu

To oznacza, że zamiast kierować sprawę do sądu, inspektor mógłby samodzielnie wydać decyzję administracyjną, która miałaby taki skutek prawny.

Nie. Prace legislacyjne zostały wstrzymane i projekt wrócił do ministerstwa w celu korekt.

Na dziś nie ma oficjalnej daty. Pierwotnie planowano 1 stycznia 2026 r.

Zaleca się przeprowadzenie audytu umów cywilnoprawnych i oceny, czy nie spełniają one cech stosunku pracy.